Milieuregels gelden ook voor carillons

Waar winden stedelingen zich over op? In Nijmegen genieten de meesten van het carillon dat elk kwartier speelt. Maar door een milieubeperking mag het maar eens per uur.

Het carillion van de St. Stevenskerk in Nijmegen gaat minder vaak spelen. Bleumer, Anoek

Wie willekeurige bewoners en voorbijgangers in de omgeving van de Stevenskerk in Nijmegen vraagt naar hun mening over het carillon, krijgt in vrijwel alle gevallen te horen dat zij zich “absoluut niet“ ergeren aan de profane en religieuze deuntjes die elk kwartier gedurende twintig tot veertig seconden over de binnenstad rollen. Integendeel, men waardeert het carillon, dat al sinds 1732 in de toren hangt. “Prachtig“, zegt de een. “We genieten er van“, zegt de ander. “Het hoort bij de binnenstad“, meldt een winkelier.

Niettemin hebben burgemeester en wethouders van Nijmegen onlangs tot onbegrip van velen het besluit genomen dat het carillon nog maar één keer per uur mag klinken.

“Waarom?“ vraagt Riet Martens zich af, een bejaarde vrouw die al vijftig jaar onder de toren woont. Tijdens het beieren kwettert in haar huiskamer een kanarie mee. “Ik stoor me er niet aan. Ik denk dat ik voor een heleboel mensen spreek, als ik zeg dat het carillon moet blijven. Er gaat toch al zo veel verloren.“

Het college onderneemt actie naar aanleiding van klachten. Ook carillons moeten zich aan milieuregels houden, zo heet het. “Het beieren en luiden van de klokken klinkt niet iedereen als muziek in de oren. En net als cafés en podia is ook de kerk gebonden aan voorschriften en wordt met een milieuvergunning de zogenoemde “geluidsruimte' bepaald. Dit om de geluidsoverlast voor de buurt binnen aanvaardbare normen te houden“, aldus de gemeente.

Er ligt nu een vergunning ter inzage op het stadhuis waarin de beperkingen zijn aangekondigd.

“Dat zal voor mij een hele opluchting betekenen“, zegt een bewoner van de Nonnenstraat, onder de toren. “De laatste jaren is het carillon veel harder gaan spelen. Dat betekent dat je 's morgens nooit meer kunt uitslapen. Als je ziek bent, heb je geen rust. Je hoort vaak maanden hetzelfde overheersende melodietje. Het houdt nooit op. Het is een inbreuk op je privacy.“

Aan het besluit is een hoorzitting vooraf gegaan. Hier hebben slechts drie mensen verklaard zich aan de klokken te storen. De overgrote meerderheid sprak zich juist ui tegen beperkingen van het carillon. Ook al omdat ruim dertig jaar geleden de klokken ook al aan banden zijn gelegd. Zo is de zogenoemde avondklok, die tussen half negen en negen uur 's avonds de Nijmegenaren binnen de stadsmuren riep, tot tien minuten gereduceerd. En 's avonds en 's nachts luidt de Stevenstoren zelfs de uren niet meer. Hoe zit dat? Waarom dat toch dit besluit?

“Het gaat niet zozeer om het aantal klachten, als wel om de juridische houdbaarheid daarvan“, legt een woordvoerder van de gemeente Nijmegen uit. “Onze juristen zijn tot de conclusie gekomen dat klagers door rechters in de toekomst vermoedelijk in het gelijk zullen stellen. Overigens kan ik wel zeggen dat dit besluit met weinig vreugde is genomen.“

Stadsbeiaardier Gert Oldenbeuving is hevig teleurgesteld. “Ik ben hier heel verdrietig om“, zegt hij. “Nederland is de bakermat van de beiaardcultuur. Al sinds de Middeleeuwen wordt elk kwartier de tijd aangegeven door een melodie of gelui. Straks gaat er iets weg dat vermoedelijk nooit meer terugkomt. Dit besluit is genomen op grond van milieuwetgeving, zonder oog voor ons cultuurhistorische erfgoed, door mensen die zogezegd alleen de klok hebben horen luiden en niet weten waar de klepel hangt.“

De Nijmeegse historische vereniging Numaga en Bond Heemschut gaan het gemeentelijk besluit aanvechten. Bestuurslid Tom Smit: “Nijmegen is trots op tweeduizend jaar historie. Maar de historie van het carillon wordt zomaar even weggegooid. Het is een schandaal.“

Smits zegt zeker te weten dat een carillon niet onder de Wet Milieubeheer valt, omdat het wordt aangedreven door slechts een zeer klein elektromotortje. Daardoor, stelt Smits, is de juridische basis van dit besluit wankel. ,,Wij gaan naar de Raad van State.“

    • Arjen Schreuder