Kleine, nerdy spammers vrezen de Opta

Op het versturen van grote hoeveelheden ongewenste e-mail staat sinds mei 2004 een boete. Dat lijkt Nederlandse spammers inderdaad af te schrikken. Maar zolang spammen iets oplevert, blijft ongewenste e-mail bestaan.

WFA22:EERSTE BOETE VOOR VERSTUREN SPAM:BREDA;29DEC2005- Vandaag werd bekend dat de opta eerste boete voor het sturen van spam heeft opgelgd. Veel mensen ergeren zich aan de spam de per email word verzonden. op de foto spam over viagra pillen. e-mail adres ontvanger uitgeknipt om privacy redenen. WFA/wc/str. Erald van der Aa WFA WFA

Jan de Graaf is een tot inkeer gekomen spammer. In oktober lanceerde hij zijn nieuwe website Hobbymoney.nl. Hoewel hij wist dat het niet mocht, besloot hij in oktober duizenden willekeurige mensen te e-mailen om de site op de kaart te zetten. “Ik redeneerde: 10 procent wordt waarschijnlijk heel boos, maar de andere 90 procent niet“, vertelt hij aan de telefoon. En de helft zou vast wel de moeite nemen zijn site een keer te bekijken, schatte hij in. Met een van internet geplukt programma verkreeg hij duizenden willekeurige e-mailadressen, met een muisklik begon het versturen. Maar terwijl zo'n 40.000 berichten over het web vlogen, kreeg hij een telefoontje van zijn internetprovider: “Stop hiermee, want jij krijgt problemen, en wij ook.“

Sinds mei 2004 staan in Nederland op het versturen van spam (grote hoeveelheden ongewenste e-mail) aan particulieren flinke boetes. Vorige week deelde toezichthouder Opta nog 60.000 euro aan boetes uit aan drie bedrijven. Volgens een woordvoerder zijn het meestal eenmansbedrijfjes - “nerdy types“ - die zich er schuldig aan maken. “Voor hen zijn die kleine boetes een grotere straf dan 17 miljoen voor KPN.“ Jan de Graaf was zich er niet van bewust dat hij een flinke boete riskeerde, voordat hij door zijn provider werd gewaarschuwd. Daarna is hij meteen gestopt.

Het boetebeleid lijkt Nederlandse spammers inderdaad af te schrikken. Rejo Zenger van de website Spamvrij.nl, ook door de Opta beschouwd als goede bron, houdt voor zover mogelijk bij hoeveel Nederlandse spam er wordt verstuurd. Een half jaar na de invoering van de anti-spamwet registreerde hij een afname van het aantal Nederlandse spamruns (het aan één stuk door versturen van een grote hoeveelheid spam) met 85 procent, tot gemiddeld 15 per maand. Een week geleden concludeerde hij dat die afname consistent is gebleken. Niet dat het overigens veel verschil maakt in de gemiddelde inbox. Nederlandse spam is een fractie van het probleem; nog steeds bestaat naar schatting 70 tot 90 procent van alle verstuurdee-mail uit spam. Die mails komen overigens lang niet allemaal aan.

De Nederlandse spammers die nog wel actief zijn, kunnen volgens Zenger worden opgedeeld in de naïevelingen die niet doorhebben dat het strafbaar is, en de hardnekkige spammers die de risico's voor lief nemen. Laatstgenoemden richten zich op zakelijke e-mailadressen, want dit is volgens de wet nog toegestaan. Komend jaar zal dit hoogstwaarschijnlijk ook aan banden worden gelegd.

Tegen die tijd stopt het bedrijf S2B Computers ook met spammen, kondigt medewerker Udo van Dijke aan. Nu verstuurt het bedrijf nog elke week een kleine 10.000 e-mails waarin computeronderdelen te koop worden aangeboden, en staat het daarmee op plaats twee van de spammerslijst van Spamvrij.nl. Ook de door de Opta beboete bedrijven dachten zakelijke e-mailadressen te spammen, maar konden toch worden aangepakt omdat het door hen gebruikte bestand ook privé-adressen bleek te bevatten. De adressen waar S2B Computers naar e-mailt, komen van de Kamer van Koophandel of worden aangekocht, vertelt Van Dijke. Hij ziet het als een legitieme vorm van reclame.

Want hoewel spam voor de meesten niet meer dan een dagelijkse ergernis is, levert het blijkbaar toch iets op. “Spam versturen kost bijna niets“, zegt Zenger. “Als 1 of 2 promille van de ontvangers reageert, is een spammer al uit de kosten.“

Die respons wordt overigens steeds minder, zegt Van Dijke van S2B. Het aantal orders dat volgt op een e-mail ligt volgens hem wel 90 procent lager dan twee jaar geleden. Hij denkt dat veel mails blijven hangen in spamfilters. Ook bij Jan de Graaf van Hobbymoney.nl hebben de 40.000 e-mails vrijwel geen extra bezoekers naar zijn site gebracht. “Ik denk dat mensen helemaal moe zijn van al die spam.“

Bij Nederlandse spam gaat het vaak om relatief betrouwbare bedrijven, zegt Zenger. Spullen die je via hun sites bestelt, ontvang je meestal ook echt. En vaak versturen ze spam vanaf hun eigen e-mailadres, waardoor ze nog te traceren zijn.

Maar ook in Nederland zijn er spammers die minder onschuldig te werk gaan. Sommigen verschaffen zich met een virus de toegang tot andermans computer om daarvandaan spam te versturen. Daardoor zijn ze moeilijk te traceren, want het spoor leidt naar de persoon van wie de computer gehackt is in plaats van naar de spammer. Noch Spamvrij.nl, noch de Opta heeft zicht op hoeveel dit gebeurt.

Als de wetgeving zo wordt aangepast dat het spammen naar bedrijfsmail ook niet meer mag, denkt Zenger dat het aantal Nederlandse spamruns verder kan afnemen tot zo'n vijf per maand. “Maar uitbannen kun je het nooit“, zegt hij. “Naïeve bedrijven zal je altijd houden.“

En dan rest nog de buitenlandse spam, en de spam die niet te traceren valt. Heeft het eigenlijk wel zin om Nederlandse spam aan te pakken, als er toch zoveel overblijft? Ja, zegt Zenger. Ook andere landen hebben inmiddels antispamwetgeving, en volgens hem heeft die aanpak in combinatie met voorlichting het probleem weten in te perken. “Als het zo door was gegaan als een paar jaar geleden, zou e-mail niet eens meer bestaan. Spam is nu geen bedreiging meer voor het medium zelf.“

    • Elske Schouten