Exit daklozenchique

The Strokes luidden vijf jaar geleden een nieuwe bloeitijd van de gitaarrock in. Op hun deze week verschenen cd klinkt een popgeluid dat nog altijd compromisloos hard en confronterend is.

The Strokes met van links naar rechts: Julian Casablancas, Albert Hammond Jr., Nikolai Fraiture, Fab Moretti, Nick Valensi foto Sony/BMG Sony/BMG

Julian Casablancas kijkt ongelovig, alsof hem zojuist een vraag van buitenaardse proporties is voorgelegd. Maar het nieuwe, derde album van zijn groep The Strokes heet wel degelijk First Impressions Of Earth. Wat zouden je eerste indrukken zijn, luidt de voor de hand liggende vraag, als je een marsmannetje was dat na een zachte landing met je ruimteschip een eerste voet op onze aardbodem had gezet? Julian weet het niet. “Ik kan me moeilijk verplaatsen in de gedachtewereld van een klein groen mannetje. Het idee achter de albumtitel was dat veel van de songs zijn geschreven uit het perspectief van een nieuwkomer, die onze wereld met verwondering beziet. Daarmee bedoel ik geen sciencefiction over ruimtewezens en verre planeten. Ik denk eerder aan een pasgeborene, voor wie alles nog nieuw is.“

The Strokes hebben een reputatie hoog te houden als het gaat om confronterende, gezichtsbepalende muziek. Hun ep The Modern Age zorgde vijf jaar geleden voor een nieuw elan in de gitaarrock, dat vooral in Engeland leidde tot een hausse aan nieuwe bands. Inmiddels wordt gesproken van een “New Golden Age of Rock' die Franz Ferdinand, Bloc Party, Maximo Parc en Arctic Monkeys voortbracht. The Strokes (krappe colbertjes, dunne stropdassen) werden stijlgoeroes van New-Yorkse cool, met muziek die losjes voortborduurde op The Velvet Underground en Television, maar die ook veel gemeen had met de overrompelingskracht van de vroege Rolling Stones. Debuutalbum Is This It werd een instantklassieker, waarna het op vergelijkbare leest geschoeide Room On Fire (2003) alleen maar kon tegenvallen.

Zanger Julian Casablancas, gitaristen Albert Hammond Jr. en Nick Valensi, drummer Fab Moretti en bassist Nikolia Fraiture realiseren zich dat met hun cruciale derde album het moment van de waarheid is aangebroken. Doorslaggevend was het moment dat ze de soundtrack van Spiderman II te horen kregen, waarop hun bijdrage werd overschaduwd door een nummer van de Zweedse garagerockers The Hives, die beter, strakker en harder klonken dan zij. Dat moest anders, want The Strokes zijn volop in competitie voor de titel “beste rockgroep ter wereld'.

Live zijn ze bijna niet te kloppen, zo bleek eind vorig jaar bij een explosief “geheim' concert in de Amsterdamse Melkweg. Op cd zijn The Strokes toe aan een nieuwe fase. Producer David Kahne, vooral bekend van zijn hitgevoelige werk met The Bangles in de jaren tachtig, hielp hen bij het realiseren van een breder popgeluid dat nog altijd compromisloos hard en confronterend klinkt.

Wervelstorm

Casablancas hield in de weken voor het bliksembezoek van The Strokes aan Nederland een lijstje bij van de namen die hij tijdens interviews als vergelijking had gehoord. Queen werd genoemd, de naam Duane Eddy viel als inspirator van de “Peter Gunn'-achtige intro van de single “Juicebox', The Cars zouden model hebben gestaan voor de gestroomlijnde rock van “You only live once' en ook de obscure Magnetic Fields doken op als referentie.

De enorme verschillen tussen die muzikale voorbeelden geven al aan dat The Strokes zich ook dit keer niet hebben laten ringeloren en zich niet hebben beperkt tot een eenduidige formule. De wisselwerking tussen de gitaristen bleef onnavolgbaar dynamisch, Casablancas' teksten zijn nihilistisch als immer en First Impressions Of Earth laat de aandacht in 54 enerverende minuten geen moment verslappen, zoals Room On Fire het wel een paar keer deed.

“Ik ben nog steeds trots op ons vorige album“, zegt Casablancas, ,,maar ik kijk erop terug als een werkstuk dat in het oog van een wervelstorm tot stand is gekomen. Het succes steeg ons niet naar het hoofd, maar het ontbrak ons aan tijd en reflectie om in alle rust aan nieuw materiaal te werken. Bovendien klonk de plaat zo rauw dat veel mensen er niet aan konden wennen. Als we de songs op dezelfde manier als ons nieuwe album hadden opgenomen, hadden we ze waarschijnlijk meer recht gedaan.“

De Julian Casablancas die we treffen, is een ander mens dan de overmoedige, door drugs en vermoeidheid getekende blaag die vijf jaar geleden vrijgesteld was van interviews om zijn stem te sparen. Nu spreekt hij gretig, zij het langzaam en doordacht. Hij is clean, getrouwd, rustig, ziet er gezond uit, iets dikker in zijn gezicht en nog altijd een toonbeeld van hippe onverschilligheid. Hij oogt sportief in een gestreept T-shirt onder een kort leren bomberjack. “Er was een tijd dat ontwerpers ons rekken vol gratis kleren toestopten“, zegt hij lachend. “We zijn ermee gestopt om die aan te nemen. Het liep uit de hand toen de tweedehandswinkel waar we onze colbertjes kochten, de prijzen verdubbelde met vermelding dat onze garderobe er vandaan kwam. Daklozen-chique, werd het genoemd. Sindsdien koop ik de dingen die ik mooi vind.“

Hoe ondervangen The Strokes het feit dat Casablancas als voornaamste songschrijver bijna alle royalties opstrijkt, terwijl de overige bandleden bij wijze van spreken nog op hun ouwe fiets naar de oefenruimte moeten? “We hebben meteen bij ons eerste album een regeling getroffen waarbij de verdiensten eerlijk verdeeld werden. We split everything five ways. Alle bands die het langer dan een paar jaar op topniveau willen uithouden, hebben een dergelijke verstandhouding. Ook als de drummer misschien minder componeert dan de zanger; zie R.E.M. en U2.

“Een nieuw nummer van mijn hand is pas geschikt voor de groep als alle anderen er de mogelijkheden van inzien. Dan begint de ware test, want pas bij het arrangeren en het bedenken van gitaar- en drumpartijen moet blijken of het geschikt is voor The Strokes. Er verdwijnt veel in de prullenbak. Een Strokes-song is pas een Strokes-song als we er allemaal tevreden mee zijn.“

Dwarse gitaarpartijen

Originaliteit heeft altijd hoog in het vaandel gestaan, zegt Julian. “Je denkt dat het ophoudt, iets nieuws te doen met twee gitaren, een bas en een drumstel. Er zijn al zoveel muzikanten die dat eerder geprobeerd hebben. Een belangrijke reden waarom we niet makkelijk in een bepaald stramien vervallen, is dat we nooit happig zijn geweest op het spelen van andermans materiaal. Er is een school in de rockmuziek die zegt dat je moet beginnen met coverversies, maar dat was niet onze manier. We hebben van meet af aan geprobeerd om dwarse gitaarpartijen en tegendraadse ritmes in elkaar te passen, zonder al die ballast uit het rockverleden.“

Hoeveel van New York klinkt er door in hun muziek? “We hebben de attitude we leven het leven van New-Yorkers. Daar moet ik meteen bij zeggen dat als we uit Tennessee kwamen, we ook niet klakkeloos als een countryband zouden klinken. Dan zouden er op zijn minst punkinvloeden bij zijn gekomen, iets wilds dat ons zou onderscheiden van de rest. Ik realiseerde me pas hoezeer onze muziek in New York verankerd was, toen we de rest van de wereld zagen en iedereen erover begon. Loaded van The Velvet Underground is niet voor niets een van mijn favoriete platen aller tijden. De straten, de geluiden, de stemmen van de mensen in New York hoor je er in terug. Net als bij ons.“

Nu The Strokes tot het rock-establishment behoren, dient een nieuwe generatie zich aan van bands die hen als inspiratie noemen. De Engelse groep Arctic Monkeys werd razendsnel populair dankzij gratis verspreiding van muziek via internet. Wat denkt Julian van die ontwikkeling? “Voor een beginnende band is het nuttig om internet als een soort alternatief radiostation te gebruiken. The Arctic Monkeys hebben mijn zegen; ze zeggen aardige dingen over ons. In de rapwereld is verspreiding van muziek via internet ook heel gangbaar. Voor mij is een cd pas echt uit als ik hem in mijn handen kan houden. Wat dat betreft voel ik me nu al een soort onderdeel van de old school, van bands die nog heel opgewonden kunnen raken als hun album eindelijk in de winkel ligt.“

The Strokes: “First Impressions Of Earth' is deze week verschenen via Sony/BMG

    • Jan Vollaard