Aanjager Culturele Revolutie

Het Chinese staatspersbureau Nieuw Chinaheeft vanochtend het overlijden bekendgemaakt van Yao Wenyuan, het laatste nog in leven zijnde lid van de zogeheten “Bende van Vier'.

** FILE ** Yao Wenyuan is shown in this Nov. 20, 1980 file photo standing at the dock during trials for the "Gang of Four" in Beijing. Yao, known as China's killer with a pen for his role as the propaganda chief in the group which led the excesses of the 1966-1976 "Cultural Revolution", died of diabetes on Dec. 23, 2005, the official Xinhua News Agency reported in Beijing, China Friday Jan. 6, 2006. (AP Photo/Xinhua FILE) Associated Press

Yao, die berucht is geworden als de propagandistische aanjager van de Culturele Revolutie die China tussen 1966 en 1976 in complete chaos onderdompelde, is 74 jaar geworden. Hij overleed op 23 december jongstleden aan de gevolgen van diabetes, aldus Nieuw China.

De Culturele Revolutie was de apocalyptische missie waarmee Mao Zedong op het einde van zijn leven zijn revolutionaire erfgoed voorgoed wilde veilig stellen met de inzet van hordes opgezweepte middelbare scholieren en studenten, de Rode Gardisten. Mao lanceerde zijn ultieme aanval op wat hij betitelde als de krachten van het bourgeois-revisionisme en de centrale bureaucratie in Peking vanuit Shanghai. Vanuit die oostelijke havenstad opereerde ook de Bende van Vier, onder aanvoering van Mao's vrouw Jiang Qing , met wie de Grote Roerganger op voet van oorlog leefde. Door toedoen van deze nieuw-radicalen ontaarde de door Mao ontketende Culturele Revolutie in een orgie van geweld. Van de zuiveringen werden miljoenen het slachtoffer.

Als schrijver, net als zijn vader, en literair criticus speelde Yao een belangrijke rol in de propagandavoering tegen “rechts'. Al in de jaren vijftig, toen Mao kunstenaars en intellectuelen opriep kritiek te uiten (“Laat honderd bloemen bloeien') en hen vervolgens liet vervolgen, deed Yao actief mee aan het bekritiseren van mede-schrijver die ervan werden beschuldigd “rechtse afvalligen' te zijn. Met zijn artikel “Hai Rui ontslagen' dat in november 1965 verscheen in het Volksdagblad en dat een vernietigend commentaar was op een eerder verschenen allegorie ter verdediging van de in 1959 weggezuiverde minister van Defensie Peng Dehuai, gaf hij in feite het startschot van de Culturele Revolutie. Zo meedogenloos was Yao in zijn publiekelijk aanvallen dat hij de bijnaam “De Knuppel' kreeg.

Na Mao's dood op 6 september 1976 werd de Bende van Vier opgepakt en begonnen de nieuwe machthebbers met de afrekening. Mao's weduwe Jiang en de vorig jaar april overleden Zhang Chunqiao, voorzitter van de het revolutionaire comité van Shanghai, kregen de doodstraf maar die werd nooit uitgevoerd. Jian nam later haar lot in eigen hand: ze pleegde zelfmoord in 1991. Een jaar later overleed Wang Hongwen, het jongste lid.

Yao werd in 1976 veroordeeld tot twintig jaar gevangenisstraf. In oktober 1996 kwam hij vrij. Sindsdien woonde hij teruggetrokken in Shanghai en hield zich bezig met het schrijven over en bestuderen van de Chinese geschiedenis.