Wat weet Abramoff en loopt Bush schade op?

De VS staan een groot corruptieschandaal te wachten: zes vragen over de zaak-Abramoff.

De affaire was aangekondigd en deze week belandde hij formeel op de Amerikaanse politieke agenda van 2006. De Republikeinse toplobbyist Jack Abramoff (46) heeft bekend politici in de Verenigde Staren te hebben omgekocht. In ruil voor medewerking aan een strafrechtelijk onderzoek naar corruptie in Washington, kan hij rekenen op een lagere straf dan de maximaal dertig jaar cel die hem te wachten zou hebben gestaan. Politiek Washington houdt zijn hart vast.

Wat weet Abramoff?

De afgelopen maanden zijn voorbeelden gepubliceerd waaruit blijkt dat Abramoff nagenoeg alle onderdelen van het politiek-bestuurlijke métier in Washington heeft gecorrumpeerd of heeft geprobeerd deze te corrumperen. Congresleden, een medewerker van het Witte Huis, kabinetsleden, ambtenaren, conservatieve activisten en medewerkers van denktanks werden volgens deze beschuldigingen gefêteerd in ruil voor politieke gunsten. Uit gepubliceerde overzichten blijkt dat tientallen Congresleden giften van Abramoff ontvingen nadat ze de belangen van een klant van Abramoff hadden gediend.

Zal Abramoff prominente politici ten val brengen?

Die kans is groot. Abramoff had goede connecties met de leiding van de Republikeinen. Nu is hij berooid, en verdachte in twee strafrechtelijke onderzoeken. In één zaak heeft hij eergisteren een deal gesloten met justitie, waarbij hij een boete van 25 miljoen dollar betaalt en - mits hij volledig meewerkt - zijn straf kan terugbrengen tot tien jaar cel. In de andere zaak, waarin een moord en contacten met de zware misdaad een rol spelen, bereikte hij gisteren een akkoord. Daarin heeft hij een gevangenisstraf van dertig jaar teruggebracht tot zeven jaar, opnieuw mits hij volledig meewerkt.

Onder de politici met wie Abramoff veel zaken deed waren de ex-leider van de Republikeinen in het Huis, Tom DeLay, diens tijdelijke opvolger Roy Blunt, de Republikeinse voorzitter van het Huis Dennis Hastert en de leider van de Democraten in de Senaat, Harry Reid.

DeLay, die zich tijdelijk als leider van de Republikeinen in het Huis terugtrok omdat hij al in een andere strafzaak terecht staat, werkt met steun van vice-president Dick Cheney aan zijn comeback. Maar nu de prominente Republikein Newt Gingrich heeft bepleit dat DeLay zich definitief terugtrekt uit het Republikeinse leiderschap, lijkt hij het eerste slachtoffer van de zaak-Abramoff te worden.

Kan president Bush schade oplopen?

Dat is nog onduidelijk. De Witte Huis-medewerker die in de zaak is gearresteerd was geen naaste medewerker van de president. Abramoff vroeg eerder negen miljoen dollar aan de president van Gabon om een staatsbezoek aan Bush te regelen, en hoewel dit staatsbezoek daarna plaatsvond is onduidelijk of het Witte Huis wist van de financiële transactie. Abramoff had goed contact met Karl Rove, de politieke strateeg van Bush. De secretaresse van Rove werkte tot 2000 voor Abramoff en wist volgens sommige beschuldigingen van diens omkopingen. Abramoff steunde de campagnekas van Bush in 2004 met honderdduizend dollar. Veel Congresleden betalen dezer dagen eerder ontvangen geld van Abramoff terug. Bush maakte gisteren bekend dat hij 6.000 dollar die van Abramoff kwamen aan een goed doel zal geven. De rest van de 100.000 dollar kwam weliswaar van Abramoff maar daarbij was de lobbyist alleen tussenpersoon, aldus het Witte Huis.

Is deze zaak een incident?

Nee. Abramoff, een ex-medewerker van president Reagan, was een overtuigde Republikein die van lobbyen een politieke kwestie maakte: klanten voor wie hij optrad vroeg hij ook financiële steun te geven aan individuele Republikeinen wier herverkiezing onzeker was. Met DeLay zette hij medio jaren negentig een project op om te stimuleren dat ook andere lobbyisten op deze wijze financiële steun voor Republikeinen zouden vergaren om de in 1994 behaalde Republikeinse meerderheid in het Huis te houden. Zo groeiden Republikeinse lobbyisten in aantal. Abramoff rekruteerde ze vaak in de staf van DeLay.

Verandert de zaak de machtsbalans binnen de Republikeinen?

Het is - opnieuw - een opsteker voor senator John McCain, die zich vermoedelijk zal opwerpen als Republikeins kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 2008. Hij zette de zaak op de agenda als voorzitter van een senaatscommissie die de praktijken van Abramoff onderzocht. Abramoff had veel contacten in de conservatieve rechtervleugel, waartegen McCain zich afzet.

Verandert de zaak het klimaat in Washington?

De nervositeit zal toenemen, de komende maanden worden veel arrestaties verwacht. Eind dit jaar zijn er Congresverkiezingen en politici in de VS zullen de komende maanden zomin mogelijk met lobbyisten geïdentificeerd willen worden, zo wordt voorspeld. De media, veelvuldig onder vuur in de VS, kunnen zich aan de zaak optrekken. Veel kranten en weekbladen, vooral The Washington Post en Business Week, hebben de laatste dagen kunnen vaststellen dat ze vaak met hun maandenlange onderzoeken in de roos hebben geschoten.

    • Tom-Jan Meeus