Kabinet moet klare (omroep)wijn schenken

“Hilversum' probeert de overheid een poot uit te draaien om voort te kunnen hobbelen. Den Haag zou moet durven kiezen voor een realistisch plan, menen Antonie Dake en Nico Haasbroek.

Crisis is een te zwak woord voor wat het afgelopen jaar is gebeurd rondom het nationale instituut van de publieke omroep. We staan aan de vooravond van niets minder dan een ineenstorting - zowel financieel, organisatorisch als programmatisch. Er is nog een kans het tij te keren, maar dan moet het kabinet snel en drastisch ingrijpen.

Van Hilversum kan het niet komen, dat is duidelijk. Ondanks hun onderlinge meningsverschillen vinden de raad van bestuur van de publieke omroep en de tot een informeel groepje gereduceerde omroepvoorzitters elkaar in hun poging Den Haag een forse poot uit te draaien, nu de reclame-inkomsten sterk gaan teruglopen. Ook de programmamakers zullen zich daarin goed kunnen vinden.

De omroepvoorzitters willen eigenlijk alles bij het oude laten. Zij vinden dat dit de belastingbetaler over de jaren 2007 en 2008 best 180 miljoen euro mag kosten. De raad van bestuur vindt dit te ver gaan en is met een alternatief model gekomen, zeg maar model 2, waarin het te compenseren tekort “slechts' 117 miljoen euro zou zijn. Hij heeft ook de omroepmedewerkers nog de mogelijkheid gegeven vóór 11 januari met eigen voorstellen te komen. Als daar al iets van komt, zal het financieel gesproken wel ergens tussen die twee bedragen uitkomen.

In dit stadium is eigenlijk alleen van belang dat de publieke omroep voor de zoveelste keer zijn hand ophoudt en geld uit de staatskas wil. Want al die modellen en al die plannen, 180 miljoen of 117 miljoen of iets er tussen in, zijn volstrekt gespeend van werkelijkheidszin. Dit kabinet is niet van zins extra overheidsgeld richting Hilversum te schuiven om zo vooral de teruglopende reclame-inkomsten goed te maken. Dat ligt vast sinds het Paasakkoord en dat blijft zo.

Duidelijk is dat alle partijen in deze zaak erop gokken dat vroeg of laat een meerderheid in het parlement (van uiterst links tot en met de coalitiegenoten CDA en D66) het kabinet tot de orde roept en zal dwingen met geld over de brug te komen. De mediawoordvoerders van deze twee partijen, Atsma en Bakker, hebben zich in de jongste debatten in de Tweede Kamer inderdaad in die zin uitgesproken: meer geld zou niet alleen kunnen, maar ook moeten, maar dan alleen ,,als er grote gaten vallen in de programmering“, aldus Atsma.

Interessant is dat precies op dat punt de raad van bestuur alles op alles heeft gezet om het deze twee coalitiegenoten-Kamerleden naar de zin te maken. Zie de “Programmatische consequenties bezuinigingen' die de raad onlangs aan staatssecretaris Van der Laan stuurde. De opgesomde maatregelen zijn uit financieel oogpunt marginaal, want het verschil tussen de twee modellen is 63 miljoen euro. Maar het effect op programmatisch gebied is absoluut desastreus. In feite concentreert de hele bezuiniging zich op de programmering. De onvermijdelijke conclusie is dan ook dat hier sprake is van kwade opzet.

Het spel is aldus. Iedereen in Hilversum weet zo langzamerhand wel dat de publieke omroep op termijn alleen kan overleven als er nú een echte herstructurering komt. Een derde model bijvoorbeeld, waarbij te denken valt aan een model met twee tv-zenders en drie radiozenders (zie www.anderepubliekeomroep.nl). Daarin zou het aantal (bureau)medewerkers met 1.000 personen dalen, eenderde van het totaal. Maar er zou wel, al naar gelang de derving van reclame-inkomsten uitpakt, netto 60 tot 80 miljoen euro per jaar aan middelen vrijkomen.

Iedereen weet dat de raad van bestuur zo'n voorstel, en vooral het ontslag van veel medewerkers, niet voor zijn rekening dúrft te nemen. Daarom is hij gekomen met model 2: de programmering is de dupe, het personeel blijft zitten en de rekening gaat naar Den Haag.

Het lijkt alsof de zachte heelmeesters van de raad van bestuur va banque spelen. Of Den Haag schrikt vreselijk, laat zich de poot uitdraaien en de raad van bestuur kan weer even voorthobbelen. Of Den Haag houdt de poot stijf, schrijft een realistisch model voor en loopt de kans dat de raad van bestuur er de brui aan geeft. Het wordt tijd dat het kabinet klare wijn schenkt.

Antonie Dake is kabelondernemer en Nico Haasbroek is oud-hoofdredacteur van het NOS-journaal.