Het beeld

Er is de laatste tijd vaak gedoe over verschillende versies van het werk van regisseur Michael Apted. Dat komt niet doordat de 61-jarige Brit voorzitter is van het Directors Guild of America, maar omdat hij vaak voor televisie werkt.

Canvas, 49UP, 4 januari, 00.36u.

Apted was woedend dat zijn eerste drie afleveringen van de dramaserie Rome door de BBC gehermonteerd waren tot twee. De smoes luidde dat Engelse kijkers meer van de Romeinse geschiedenis wisten dan Amerikaanse, maar het ging in werkelijkheid om een hoger tempo en dus meer actie. SBS6 zendt sinds zondag de serie uit in de originele versie, maar dan wegens de Kijkwijzer en het vroege uitzenduur wel met coupures in seks- en geweldscènes. Het verhaal is nu dus beter te volgen dan bij de BBC; de Belgische publieke zender Canvas laat als enige binnen ons bereik de integrale versie zien.

Daarentegen snijdt Canvas weer stevig in de laatste aflevering van Apteds levenswerk, een om de zeven jaar aangevulde documentairereeks over Engelsen die in 1964 zeven jaar oud waren. We zijn inmiddels al bij 49UP beland. Het IDFA toonde in december de festivalversie van 145 minuten, de Britse commerciële televisie in september twee delen van elk 60 minuten. De Grote Avond van de Documentaire (VPRO) vertoonde eind vorig jaar een klein stukje, over taxichauffeur Tony. Canvas hield het gisteravond bij 90 minuten, zodat nog maar acht (en geen twaalf, zoals op IDFA) van de veertien originele kinderen over zijn. Bruce, Nick, Suzy en Paul eindigden dus in Brussel op de cutting room floor.

Het wordt dan heel riskant om te oordelen over de accenten die Apted (61,assistent bij de eerste 7UP, sindsdien samensteller, interviewer en vertrouwensman van de hoofdpersonen) na 42 jaar legt.

De oorspronkelijke opzet van de serie leek erg geïnspireerd door het extreme klassenkarakter van de Britse samenleving. Kon je van zevenjarigen al voorspellen of ze later directeur zouden worden of shop steward (vakbondsleider, en niet “winkelbediende', zoals de Belgische ondertitelaar denkt)? Nou en of, zo blijkt! De drie meisjes en Tony uit Oost-Londen hebben zich geen van allen los kunnen maken van hun sociale klasse, evenmin als Simon uit het kindertehuis. Van hun dromen over de toekomst kwam weinig terecht, en de meesten zijn op hun 49ste al grootouders.

De drie jonge Tories verliep het daarentegen precies zoals ze als kind voorspelden: Oxbridge, advocaat, magistraat, landhuis. De twee die nog meedoen aan de serie vragen zich een beetje defensief af wat het nut ervan is; ze weten donders goed wat hun dramatische functie is.

Ook de reumatische, door het noodlot niet verwende Jackie keert zich voor de camera tegen Apted, omdat hij in de montage kan beslissen welk beeld hij van haar wil schetsen. Ze vindt dat hij positiever zou moeten denken. De bibliothecaresse Lynn, die haar werk ziet wegbezuinigd worden door New Labour, loopt weg als haar gevraagd wordt of het ergens goed voor is geweest: ,,Straks ga ik nog huilen!“

De interessantste figuur blijft de uit de middenklasse afkomstige drop-out Neil, ooit dakloos en depressief, inmiddels liberaal-democratisch politicus in Cumbria. Personages die niet in een schema passen, doen het ook in een documentaire het best.

    • Hans Beerekamp