Zie je wel, zeggen de Polen

De gascrisis tussen Rusland en Oekraïne is in Polen geen onderwerp voor het ministerie van Economische Zaken, maar voor de commissie voor Nationale Veiligheid.

Zie je wel. Dat is een notendop de Poolse reactie op de huidige gasoorlog tussen Oekraïne en Rusland. De Polen en hun Baltische buren proberen de Europese Unie al jaren aan het verstand te brengen dat de energie-rijkdom van Rusland niet alleen een zegen is, maar ook een vloek. Maar tot nu toe zonder resultaat.

In september vorig jaar werd de Centraal-Europese onmacht weer pijnlijk duidelijk. Toen sloten Duitsland en Rusland een contract over de aanleg van een rechtstreekse gasverbinding door de Oostzee, waardoor bestaande netten door Wit-Rusland, Oekraïne en Polen veel minder belangrijk zouden worden. Met zo'n zeepijpleiding naar Duitsland kan Rusland de gaskraan naar Centraal-Europa dichtdraaien zonder dat West-Europa daarvan last heeft, zoals de afgelopen dagen het geval was.

Voor de Polen is de energie-afhankelijkheid van Rusland reden tot groot alarm. Veelzeggend is dat de huidige gascrisis in het Poolse parlement valt onder de commissie voor nationale veiligheid en niet onder die van economische zaken. Dit gaat in Poolse ogen over politiek en niet over economie. Rusland wil Oekraïne straffen voor de Oranje-revolutie, waarmee Kiev zich los worstelde uit de greep van Moskou. Warschau hielp Kiev daarbij een handje.

“Deze situatie is onacceptabel“, zei de Poolse vice-premier Ludwik Dorn gisteren over de gasruzie. “Rusland is zijn buitenlandse beleid aan het mengen met zijn beleid voor gastoevoer.“ De Poolse regering hoopt Brussel nu te kunnen overtuigen van de noodzaak van een consistent buitenlands beleid jegens Rusland. Geen bilaterale één-tweetjes meer over gaspijpleidingen door de Oostzee, maar één gemeenschappelijke politiek, met één loket: Brussel.

Maar Warschau wil niet eindeloos wachten op de totstandkoming van zo'n beleid. Premier Kazimierz Marcinkiewicz zei vanochtend op de radio dat Polen in versneld tempo zijn energiebevoorrading gaat diversifiëren, om de afhankelijkheid van Rusland te verkleinen. Polen wil gascontracten sluiten met Noorwegen en landen in Centraal-Azië. “Verder weg van Rusland“, aldus de premier. Ook kondigde hij de bouw aan van een haventerminal aan de Oostzee, voor de invoer van vloeibaar gas, per boot. Polens gasbedrijf PGNiG voert op dit moment een haalbaarheidsstudie uit voor een terminal die rond de 500 miljoen euro zou moeten kosten. Het begin van de werkzaamheden staat gepland voor het einde van dit jaar.

Marcinkiewicz haalde ook flink uit naar de vorige regering, die vier jaar geleden bijna een contract had gesloten met Noorwegen. Hij suggereerde daarbij dat zijn voorgangers, de Poolse sociaaldemocraten, ofwel de vroeger communisten, zich te veel voor het karretje van Moskou hebben laten spannen. Ook zou er te weinig zijn geïnvesteerd in het opsporen van gas in eigen land. Polen haalt ongeveer eenderde van het gas uit eigen bodem, 42 procent wordt geïmporteerd uit Rusland en 20 procent uit Centraal-Azië.

    • Stéphane Alonso