Landen regelen eigen voorraad

Er bestaan geen Europese afspraken voor strategische voorraden. Ieder land bepaalt zijn eigen voorraad. Nederland kan het een week of acht uitzingen zonder Russisch gas.

Dat Nederland de komende weken te maken zou kunnen krijgen met een tekort aan gas, indien Rusland de toevoer naar Europa weer teruggeschroeft, is onwaarschijnlijk. Dat zegt woordvoerder Ben Warner van het Groningse bedrijf Gasunie Trade & Supply, de grootste gasleverancier in Europa.

Nederland importeert maar weinig gas uit Rusland, in verhouding met bijvoorbeeld Duitsland, Frankrijk en Italië. Een goede graadmeter daarvoor is de verkoop van Gasunie Trade & Supply. Vorig jaar verhandelde het bedrijf 85 miljard kubieke meter gas. Daarvan werd 10 procent geïmporteerd, uit Noorwegen en uit Rusland - de overige 90 procent kwam uit het grote gasveld bij Slochteren en de kleinere velden in de Noordzee en het noorden van het land. Van de geïmporteerde 85 miljard m3 was circa 40 procent bedoeld voor de binnenlandse markt. De rest werd geëxporteerd naar met name Duitsland, België, Frankrijk en Italië.

Daarnaast ligt in Nederland op vier plaatsen gas opgeslagen. Bij de plaatsen Norg en Grijpskerk in het noorden van het land liggen twee grote opslagplaatsen, elk met een capaciteit van een paar miljard m3 gas. Bij Alkmaar ligt een iets kleinere opslagplaats. En op de Maasvlakte ligt nog een tank voor opslag van vloeibaar gas (LNG, liquefied natural gas). “De hoeveelheid is voldoende om zeven tot acht weken bij te springen, afhankelijk van hoeveel je eruit haalt“, zegt Warner.

De opslag is bedoeld als reserve voor onverwacht strenge winterdagen, of voor momenten dat er problemen zijn met de aanvoer van gas. Dat er opslag is heeft ook een technische reden, zegt Warner. “Je kunt de installaties die gas oppompen niet zomaar stilzetten, bijvoorbeeld in de zomer als er minder gas nodig is“ , zegt hij. Het kost veel tijd en geld om ze weer op te starten. Daarom leveren de installaties het hele jaar door een redelijk constante hoeveelheid gas aan. In de zomer wordt het overschot opgeslagen. In de winter wordt de opslagen hoeveelheid achter de hand gehouden voor calamiteiten.

Geredeneerd vanuit die technische reden zullen andere Europese landen ook opslagcapaciteit voor gas hebben, zegt Warner. Van Duitsland weet hij dat het land voor zeker 75 dagen aan gasreserves heeft opgeslagen. “Dat is zelfs wettelijk zo vastgelegd“, zegt hij. Of dat in andere landen ook het geval is, weet hij niet zeker. “De meeste landen zullen voor twee tot drie maanden aan reserves hebben“, zegt hij.

Duitsland heeft zijn gas overigens voornamelijk opgeslagen in ondergrondse gebruikte gasvelden, en zoutkoepels (cavern). Frankrijk heeft het meeste opgeslagen in aquifers, waterhoudende bodemlagen. Nederland slaat het grootse deel van zijn gas op in ondergrondse gasvelden, net als Duitsland.

Elk opslagmethode heeft zijn voor- en nadelen. De opslag van gas in lege gasvelden en aquifers is voornamelijk geschikt om seizoensinvloeden op te vangen. Zoutkoepels zijn daarentegen beter geschikt om piekvraag - plotselinge toename in de vraag gedurende enkele uren of dagen - op te vangen. Gasopslag in zoutkoepels vereist wel hoge investeringskosten, maar de bedrijfskosten zijn laag. LNG is bij uitstek geschikt voor de opvang van piekvraag maar leidt tot hoge bedrijfskosten.

Warner ontkracht overigens het gerucht dat Nederland, met zijn grote gasvoorraad, zou moeten bijspringen mochten omringende landen in gasnood komen.

Dat bevestigt een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken. “Er bestaan voor gas ook geen Europese afspraken om strategische voorraden aan te houden, zoals bij olie het geval is“, zegt hij.

Warner van Gasunie zegt dat zijn bedrijf zoveel levert als er contractueel is vastgelegd. Meer niet. Warner is het wel opgevallen dat de vraag naar gas uit het buitenland de afgelopen dagen is toegenomen.

Een paar dagen geleden lag de export nog op zo'n 200 miljoen m3 gas per dag. Inmiddels is die gestegen naar bijna de contractueel maximaal vastgelegde hoeveelheid: 300 miljoen m3. “En dat is meer dan het weer rechtvaardigt“, zegt Warner. “Dus misschien treffen de landen die van ons afnemen hun voorzorgsmaatregelen.“