Kwetsbaarheid

Zondagavond kwam ik toevallig terecht bij schrijver Jonathan Safran Foer die in het programma Wereldgasten werd geïnterviewd door schrijfster Kristien Hemmerechts. Wereldgasten is een soort Zomergasten waarin beroemde buitenlanders over zichzelf en de actuele wereld praten aan de hand van zelfgekozen tv-fragmenten.

Jonathan Safran Foer wordt binnenkort vader. Misschien dat hij daardoor zo vaak terugkeerde naar het onderwerp kinderen. In elk geval, hij vond de spontaniteit van kinderen ver te verkiezen boven het jakhalzengedrag van volwassenen. Vond (én vind) ik ook. Ik weet niet of het motief in zijn werk terugkeert, want dat ken ik niet, maar verder kwamen in zijn fragmenten vaak mensen voor die hij bewonderde en die hij “zou willen zijn omdat ze zijn wat ik niet ben“. Toen Hemmerechts hem vroeg of hij altijd schrijver zou blijven, antwoordde hij dat hij dat niet wist. Zeker was dat hij zich altijd wilde blijven “uitdrukken“ en zijn eigen kwetsbaarheid wilde blijven onderzoeken.

Kind, expressie, kwetsbaarheid - een interessante drievuldigheid.

Ondertussen ging ik op zoek naar de televisiegids, en vond hem warempel. In een voorbeschouwing op Wereldgasten ging het over een bijzonder dramatische jeugdervaring van Foer. Op zijn twaalfde realiseerde hij zich uiteindelijk dat hij weer moest gaan functioneren, zelfs als dat zou betekenen dat hij “een ander persoon moest worden“.

Een willekeurig baseball-fragment werd vertoond. Foer zei gek te zijn op baseball, en dan vooral op de statistieken die als immer uitdijende boodschappenlijsten aan de kont van elke speler kleven. Hij meende (én meent) zelfs op grond van analyses van de statistieken glasheldere voorspellingen te kunnen doen in het spel zoals het zich voor zijn ogen voltrekt. Dit was het ontroerendste moment uit de uitzending, en natuurlijk was het ironie, maar achter de ironie duikt de persoon op die Foer het allerliefste zou willen zijn maar niet is: God.

Sport leent zich voor vele doeleinden.

Een jaar of twee geleden stond ik op een borrel waar veel schrijvers, filmers en stand-up comedians waren. Ik raakte in gesprek met een documentairemaker, of beter: ik raakte in conflict met de man. Ik vertelde dat mijn leven klaar was op het moment dat ik de topsport verliet. Omdat er geen plek op aarde bestaat waar dezelfde inzet, concentratie en (totale) overgave wordt geaccepteerd. Dat ik niet de illusie koesterde ergens een habitat te vinden, die de bankschroef van de topsport kan evenaren. Hij noemde dit “verraad aan het leven“. Ik noemde het een inzicht.

Ireen Wüst is jong en schaatst de sterren van de hemel. Wanneer ik haar zie moet ik aan dat liedje van The Kinks denken. She walks like a woman and talks like a man, oh my Lola. Wat zei ze in Heerenveen, close in beeld? Ze schaatst niet voor het publiek, niet voor haar ouders, niet voor haar sponsor, niet voor haar dorp, ze schaatst uitsluitend en alleen voor zichzelf. Dit is nu de kinderlijke, expressieve kwetsbaarheid waarin talent is geworteld. Een ander willen zijn? Ben je mal!

    • Peter Winnen