“Auto-ontwerper leeft in toekomst'

BMW heeft besloten een nieuwe sportauto in productie te nemen als vervolg op de Z4 Roadster. Het ontwerp is van een Nederlander, Adrian van Hooijdonk. De grootste BMW's uit de 7-serie verkopen in China net zo goed als in Duitsland - maar de productie ervan blijft wel in Europa.

Hoofd autodesign bij BMW, de Nederlander Adrian van Hooijdonk. BMW

Zo ruig als deze spoorwegloods aan de rand van München is, zo geraffineerd en gepolijst is de concept car die erin staat. BMW heeft juist wegens het contrast deze ongepolijste omgeving gekozen om over autodesign te praten en de nieuwe sportauto te tonen die het bedrijf in productie gaat nemen: de Z4 coupé, een ontwerp van Adrian van Hooijdonk, een 41-jarige Nederlander uit Limburg.

Dit model komt deze zomer in de showroom. De prijs is nog niet bekend, maar de Z4 Roadster cabriolet waar dit model een vervolg op is, kost tussen de 38.000 en 85.000 euro.

Van Hooijdonk is in dit vak gerold uit liefde voor het tekenen; zijn ouders vreesden dat hun zoon kunstenaar ging worden. Ze waren dan ook opgelucht toen hij een opleiding tot industrieel ontwerper ging volgen aan de TU Delft en de Art Center College of Design in Lausanne. Als student al deed hij een project voor BMW. Hij werkt er nu sinds 1992, eerst in München als exterieurontwerper en vanaf 1999 bij de designstudio van het bedrijf in Los Angeles, DesignWorks USA, waarvan twee jaar als hoofd. Sinds 2004 is hij hoofd van de auto-designstudio in München.

Bij het ontwikkelen van een nieuw model gaan zes teams van elk twintig tot dertig man met elkaar de concurrentie aan. Allemaal ontwerpen ze een volledige auto, uitgaande van dezelfde eisen. Na een uitgebreide schetsfase worden alle zes op ware grootte in klei uitgevoerd. “Dit is het interessantste stadium“, zegt ontwerper Van Hooijdonk, “waarin het idee van het platte vlak in drie dimensies wordt vertaald.“ De klei wordt bijgeschaafd, soms met millimeters tegelijk: “Je moet dan je handen over dat 3D-model laten glijden, je handen zijn op zo'n moment preciezer dan je ogen.“ In de loop van drie maanden wordt dat aantal van zes teruggebracht naar vier, dan naar twee en tenslotte naar één. Winner takes all: BMW hevelt volgens Van Hooijdonk geen overgebleven elementen over naar andere nieuwe modellen. Voor het interieur voltrekt zich een vergelijkbaar proces.

“Dit is het enige niet-rationele deel van het bedrijf“, zegt hij met een zekere trots. “Tegenover 8.000 ingenieurs die allemaal met techniek bezig zijn, staan 300 ontwerpers die allemaal met gevoel bezig zijn. Er is geen goed of fout, ik kan nooit mijn gelijk bewijzen. Hooguit blijkt die achteraf.“ De raad van bestuur kan alle bedrijfsprocessen begrijpen, analyseren en kwantificeren - behalve het ontwerp. “Ze weten hoe belangrijk het ontwerp is om het merk uit te dragen. Als ik een ontwerp presenteer nemen ze er de tijd voor. Ze willen niet dat ik alles uitleg, ook zij willen afgaan op hun gevoel. “

Een van de belangrijkste vernieuwingen bij de Z4 coupé is volgens hem opmerkelijk genoeg niet de auto, maar de lak. Die is mat - “Glacial Silver' in dit geval, met een heldere coating eroverheen. “Van oudsher hebben we het idee dat waardevolle objecten moeten glimmen. Deze auto glimt niet - en toch ziet-ie er niet goedkoop uit.“ Matte lak is al in gebruik op de motorfietsen van BMW, maar is niet eerder op auto's gebruikt. Het heeft nog wel technische haken en ogen, zegt de ontwerper, reden waarom de productie van de auto op zich laat wachten. Want hoe pakt matte lak uit bij een kleine reparatie? Kun je nog een plekje wegwerken, of moet een heel paneel worden overgespoten? En hoeveel kleuren zien er in een matte variant aantrekkelijk uit? Met matzwart hoef je niet aan te komen, weet hij al, en ook niet alle modellen lenen zich voor een matte finish.

Een andere vernieuwing zit in de aluminium velgen. Dankzij een nieuwe giettechniek kunnen spaken dieper in de velg worden geplaatst waardoor die “driedimensionaler' oogt dan bestaande sportvelgen.

Tegenover de gespierde buitenkant moest een uitnodigende binnenkant staan met voorzieningen zoals draadloze bluetooth-verbindingen voor telefoon en navigatie. Daartoe is het interieur gestoffeerd met nubuck en gevlochten leer, het dashboard en de versnellingspook komen in geborsteld aluminium en in de kofferbak hangen ingebouwde “zadeltassen'. Auto-ontwerpers drukken de capaciteit van een kofferbak allang niet meer uit in kubieke meters: de kofferbak van de Z4 is 2,5 groot - tweeënhalve golftas.

Volgens Van Hooijdonk zijn de aantrekkelijke markten voor BMW inmiddels China en Amerika. Voor de duurste 7-serie van BMW is China al net zo'n grote markt als Duitsland. Naar verwachting zal de Chinese de Duitse markt binnenkort zelfs overtreffen. Met één opvallend verschil: de Chinese eigenaar zit nooit zelf achter het stuur, hij láát zich rijden. Ook in de VS is BMW volgens Van Hooijdonk het afgelopen decennium het populairste buitenlandse merk. “Toch gaan we geen auto's voor één specifieke markt ontwerpen“, verklaart hij stellig. “Het is voor ons belangrijker dat al onze auto's als BMW herkenbaar zijn. Ze moeten allemaal die voorwaartse drang uitstralen. Dat is belangrijker dan wel of geen cupholder.“ BMW heeft ook besloten de productie in Europa te houden; onlangs is een opvallend fabrieksgebouw naar ontwerp van Zaha Hadid in Leipzig geopend.

De fabrikant hanteert een “boekensteunstrategie', vertelt Van Hooijdonk: aan de ene kant van het spectrum de grote, dure executive 7-serie, aan de andere de kleine, dure Z4 - een escape vehicle, zoals hij die noemt.

Van Hooijdonks hoogste doel, vertelt hij in de koude spoorwegloods, is een auto te ontwerpen als een bewegende sculptuur. “Een auto-ontwerper moet ook op de hoogte zijn van ontwikkelingen in architectuur, beeldende kunst, mode, vormgeving van andere industriële producten. Voor mij en mijn team is de Salon de Mobile in Milaan belangrijker als inspiratiebron dan een autoshow. BMW is de enige autofabrikant met een multidisciplinair ontwerpteam.“ Tegen de tijd dat een auto op de weg komt, is hij er met zijn team al een jaar of vier mee bezig geweest. “Als auto-ontwerper leef je altijd jaren in de toekomst.“