Redding op oceaan nooit nabij

De tweede etappe in de Volvo Ocean Race is vanochtend in Kaapstad van start gegaan. Volgende halte op de route is het Australische Melbourne.

`De etappe waar iedereen op heeft gewacht.` Aldus de site van de Volvo Ocean Race vanochtend, voor aanvang van de tweede etappe, van Kaapstad naar Melbourne. Tussen die twee steden strekken zich 6.100 mijlen oceaan uit; dat is ruim 11.000 kilometer ijzig koud, diepgrijs zeewater dat nergens door land wordt onderbroken.

Dankzij dit landvrije gebied heeft de wind vrij spel en kan zich tot hoge snelheden ontwikkelen en de golven opzwepen. Deze omstandigheden maken dit deel van de oceaan aan de onderkant van de aardbol tot de droom van iedere zeiler, tot de ultieme wedstrijdbaan. Met wind en golven mee kunnen ongekende snelheden worden behaald en records gebroken. Het is er ook koud, gevaarlijk en redding is nooit nabij.

Met deze kennis is de vloot na een stopover van vier weken aan de tweede etappe begonnen. Om 13.00 uur lokale tijd startten de zeven boten vanochtend net buiten Kaapstad. De vloot is weer compleet, inclusief de Movistar van schipper Bouwe Bekking en de Pirates of the Caribbean van schipper Paul Cayard. Beide boten zijn afgelopen weken intensief gerepareerd, nadat ze in de eerste nacht van de eerste etappe ernstige kielproblemen opliepen. Ook de Ericsson van schipper Neal McDonald kwam met een kielprobleem in Kaapstad aan. Onmiddellijk was de kiel hét item van de wedstrijd. En ook of dit type boot, de VO70 die speciaal voor deze editie is ontworpen, wel geschikt is voor de wedstrijd. De fragiliteit van de boten staat nog steeds ter discussie. Racedirecteur Glenn Bourke zei gisteren in Kaapstad tegen een Engelse krant: “De teams hebben veel werk verzet de afgelopen weken om de zwakke plekken in de boten te verstevigen. Maar de kans blijft groot dat ze weer kapot gaan.“

Het is de eerste keer dat de boten in de mondiale zeilwedstrijd, die sinds 1973 om de vier jaar wordt gehouden, met de relatief nieuwe techniek van een zogenaamde canting keel zijn uitgerust. Dit betekent dat alle gewicht in de bulb van de kiel zit. Deze kiel is door een hydraulisch systeem zwenkbaar; zo kan het gewicht naar bak- of stuurboord worden gebracht om het juiste tegenwicht voor de wind in de zeilen te bieden.

In vorige edities zeilden de boten met een zogenaamd waterballastsysteem: als er gewicht aan bak- of stuurboord nodig was voor het tegenwicht, werd zeewater in watertanks aan weerszijden van de boot gepompt. Dit betekende tonnen extra gewicht meezeulen, terwijl een wedstrijdboot juist zo licht mogelijk moet zijn om snelheid te maken. De swingkiel is geen onbekend fenomeen; zij wordt al ruim een decennium bij solojachten toegepast. “Het is zeker geen ontverantwoorde techniek“, zei de Nederlandse jachtontwerper Maarten Voogd na de eerste etappe. Voogd is een van de weinige ontwerpers die zich met dit type ontwerp bezighoudt. “De moeilijkheid zit `m in de krachtenberekening. Met een canting keel zijn de krachten zo enorm, dat ze moeilijk te voorspellen zijn. Een oplossing is de boten heel sterk maken, maar dan worden ze weer te zwaar.“

Volgens Voogd schuilde het voornaamste probleem er dan ook in dat de wedstrijdorganisatie de regels voor het ontwerp te laat bekend heeft gemaakt. “Je hebt domweg tijd nodig om zo`n boot te ontwikkelen en die is nu in veel gevallen te kort geweest. Met andere woorden, waarom deed de ABN Amro 1 (winnaar van de eerste etappe, red.) het zo goed? Dat team is in een heel vroeg stadium begonnen met de ontwikkeling. De lessen hebben ze toegepast op het tweede ontwerp.“

Voogd juicht de komst van de canting keel toe. “Verbazingwekkend hoe snel deze boten zijn. In negentien dagen waren ze van Spanje in Kaapstad. Dat is net zo snel als een vrachtschip. Dit type boot verdient zeker een tweede ronde over vier jaar.“

Mits de schippers hun boten en bemanning goed onder controle houden, zou het in deze tweede etappe ook ongehoord snel kunnen gaan. De eerste boot wordt in vijftien dagen in Melbourne verwacht. Om de zeilers toch een beetje op het veilige spoor te houden, heeft de organisatie op het laatste moment een extra routemarkering aangebracht. Boten mogen niet zuidelijker dan een bepaad punt varen om de waaghalzen noorderlijk van het ijs te houden.

Behalve de snelheid zal de fysieke aanslag op de zeilers een grote rol spelen. Bestonden de teams in eerdere edities uit minimaal twaalf bemanningsleden, nu zijn er nog maar tien zeilers per boot toegestaan. `Alle hens aan dek` is opeens weer een actuele uitdrukking. Het was ook de reden voor het Braziliaanse team Brasil 1 om de enige vrouw in de wedstrijd te vervangen. Haar plek is ingenomen door de Nederlandse veteraan Marcel van Triest (41).

Hij zeilde eerder mee op de Equity and Law 2, de Intrum Justitia, Innovation Kvaerner en, in de vorige editie van deze wedstrijd, aan boord van de Zweedse SEB. Van Triest had al tijdens de voorbereidingen contact met het Braziliaanse team. Nu stapt hij op voor de komende drie etappes. Van Triest, die de wedstrijd nog nooit heeft gewonnen, maakt nu deel uit van een boot die geldt als een kanshebber in de wedstrijd.

Na de inshore-wedstrijd vorige week in de baai bij Kaapstad leidt ABN Amro 1 met vijftien punten, Brasil 1 volgt op de tweede plek met 12,5 punten.

    • Florence van Berckel