Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Onderwijs

De winkels zijn weg, en nu ook de openbare school nog

In het Friese Oudwoude dreigt de openbare school gesloten te worden. Voor het dorp een verarming.

“Er wordt binnenkort gebouwd en we zitten boven de opheffingsnorm.“

Voor de beide ramen van de Van Heemstraschool in het Friese Oudwoude (gemeente Kollumerland) hangen kerstlampjes en roodoranje gordijnen. Binnen zit de bovenbouwgroep in carrévorm. De school heeft drie klaslokalen voor 24 leerlingen. “Het is hier net een groot gezin“, vertelt voorzitter Wibo Drenth van de medezeggenschapsraad als hij de school laat zien. “Vijf groepen gaan zelfs met elkaar op schoolreis naar een kampeerboerderij.“

De Van Heemstraschool is de oudste school van Friesland. In 1775 was er al lager onderwijs in het Friese dorp (850 inwoners). Maar het voortbestaan ervan staat nu op de tocht. Het overkoepelende schoolbestuur Roobol van in totaal dertien scholen in drie gemeenten (Kollumerland, Achtkarspelen en Dantumadeel) wil het kleine schooltje sluiten. Het totale leerlingenaantal van de Roobolscholen is gedaald van 1.495 naar 1.446. Het rijk geeft nog subsidie voor twaalf scholen en dus moet `Oudwoude` dicht. Volgens wethouder Arend Veenstra (PvdA) van Achtkarspelen omdat er volgend jaar weinig instroom te verwachten is. Maar ook omdat de school veel `zorgkinderen` heeft binnengehaald om vorig schooljaar net aan het gewenste leerlingenaantal van 23 te komen. Drenth bestrijdt dit: “We hebben volgend jaar vier leerlingen die instromen en er zijn slechts twee leerlingen met extra zorg.“ Ouders en gemeenteraad keren zich tegen sluiting.

Het overwegend protestants-christelijke Kollumerland heeft op 13.000 inwoners twee openbare basisscholen, die in Kollum en in Oudwoude. “Het is toch te gek als er maar één openbare school zou overblijven“, vindt Drenth. Ook voorzitter Henk Spoelstra van Dorpsbelang, wiens drie kinderen overigens op de christelijke dorpsschool in Oudwoude zitten, vindt het een verarming als het openbaar onderwijs uit het dorp verdwijnt. “De Van Heemstraschool heeft een streekfunctie. Kinderen uit Westergeest, Kollumerzaag en zelfs Kollum komen hierheen.“ Bovendien is een school van groot belang voor de leefbaarheid op het platteland. Ooit telde Oudwoude drie bakkers, een slager, een postkantoor, een supermarkt. Maar nu zijn alle voorzieningen verdwenen. En als de school zijn deuren sluit, is dat de zoveelste verschraling, onderstrepen Drenth en Spoelstra. Dat de openbare Casimirschool in Kollum slechts op bijna drie kilometer afstand van Oudwoude ligt, vindt Spoelstra geen argument voor sluiting: “Dan moeten kinderen de drukke Lauwersmeerweg oversteken, die als een barrière wordt gezien.“

Ouder Jolanda Rötert uit Kollum, die haar 9-jarige zoontje ophaalt, is zeer te spreken over de Van Heemstraschool. “De leerkrachten zijn betrokken. Er wordt echt naar het kind gekeken als persoon. En ik kan het weten want ik zit zelf in het onderwijs.“

De gemeenteraad van Kollumerland heeft zich onlangs unaniem tegen sluiting uitgesproken. Daarmee gaat het in tegen het voornemen van het schoolbestuur. Schooldirecteur Anneke van Dellen kan niets zeggen, omdat ze een spreekverbod heeft gekregen van Roobol. En Rooboldirecteur Joeki Blom komt terug op haar toezegging voor een interview. “Er zijn allerlei ontwikkelingen en de kwestie ligt gevoelig.“

Alleen Drenth neemt geen blad voor de mond. Hij verwijt het schoolbestuur laksheid, omdat het te weinig zou doen om de school te redden. “Er staat in de statuten dat een school niet mag worden opgeheven als hij voldoet aan de instandhoudingsnorm van die gemeente.“ En die norm is gebaseerd op de gemiddelde schoolgrootte. Drenth: “Voor Kollumerland is die 72 en met 182 leerlingen op twee scholen wordt daar ruimschoots aan voldaan.“

Maar wethouder Arend Veenstra (PvdA) van de gemeente Achtkarspelen waarschuwt dat sluiting dreigt voor nog eens vier openbare scholen als de school in Oudwoude openblijft. “Als de gemeenteraad afwijkt van het advies van het schoolbestuur om de school te sluiten, past het rijk de wettelijke regels toe. Er wordt dan niet gekeken naar het gemiddelde aantal leerlingen in de drie gemeenten, maar naar het leerlingenaantal op elke individuele school. Dat betekent simpel gezegd dat er niet één, maar vijf scholen dicht moeten, omdat die onder de gemeentelijke norm zitten“, aldus Veenstra. Maar Drenth bestrijdt dit.

Onderwijswethouder Reinoud Koster (ChristenUnie) van Kollumerland hoopt dat er nog een uitweg te vinden is. Over de leerlingenprognoses is hij minder somber: “In Oudwoude worden binnen vijf jaar tussen de 50 en 80 nieuwe woningen gebouwd.“

De drie gemeenten willen binnenkort in gesprek met minister Van der Hoeven (Onderwijs, CDA) over de problemen van kleine plattelandsscholen. Koster: “Misschien dat de normen voor kleine plattelandsscholen onder bepaalde omstandigheden kunnen worden bijgesteld.“