Onrust aan de Spaanse costa's

Nederlanders in het buitenland betalen wel zorgpremies, maar krijgen er minder voor terug. Volgende week praat de Tweede Kamer over het probleem.

Max (72) en Sonja (63) Dhoolaeghe vertrokken zeven jaar geleden om gezondheidsredenen naar het Spaanse kustplaatsje Alfaz del Pi bij Benidorm. Sonja, die lijdt aan een vorm van reuma, voelde zich een stuk beter in het klimaat van de Costa Blanca. Maar nu gaat het echtpaar Dhoolaeghe gedwongen terug naar Nederland. Het nieuwe zorgstelsel maakt een permanent verblijf in Spanje onbetaalbaar en onzeker.

Slecht voor de gezondheid van Sonja Dhoolaeghe en slecht voor de Nederlandse overheid, vindt haar man. ,,Mijn vrouw heeft de overheid veel medische kosten bespaard, want hier functioneert ze honderd procent'', zegt Max Dhoolaeghe. ,,Nu zijn we gedwongen terug te keren naar een koud en vochtig klimaat waar zij ongetwijfeld meer zorg nodig heeft.''

Het Nederlandse zorgstelsel is het gesprek van de dag onder oudere Nederlanders aan de Spaanse costa's. Het is een verhaal over politiek-bestuurlijke willekeur van de overheid en bittere woede onder de tienduizenden gepensioneerde Nederlanders die, officieel ingeschreven, in Spanje hun oude dag doorbrengen. ,,Onrust, angst: van acht uur 's ochtends tot acht uur 's avonds gaat het gesprek hier over'', zegt huisarts Henk Koenders, die in Spanje werkt. Veel van zijn patiënten hebben inmiddels hun koffers gepakt om terug te keren. De nieuwe zorgverzekeringswet die in januari 2006 in werking treedt, verplicht hoge premies voor de algemene wet bijzondere ziektekosten (AWBZ) te betalen. In Nederland wordt uit de AWBZ bijvoorbeeld langdurige verpleging in verzorgingshuizen bekostigd, een essentiële zorgvoorziening voor ouderen. Maar volgens de nieuwe regeling kunnen in Spanje wonende Nederlanders alleen aanspraak maken op de voorzieningen die in Spanje tot het zogenoemde ,,woonlandpakket'' behoren. Verpleegtehuizen en thuiszorg vallen daar niet onder. Sterker nog: praktisch niets van wat in Nederland onder de AWBZ-regeling valt, wordt gerekend tot de Spaanse basisvoorzieningen. Vanaf 1 januari moeten de gepensioneerden wel vele duizenden euro's aan premie per jaar gaan betalen. ,,En voor dat geld krijg je hier helemaal niets'', aldus Max Dhoolaeghe.

Huisarts Koenders, die even buiten Benidorm zijn praktijk heeft, hekelt de gevolgen voor ouderen die plotseling terug moeten. ,,Onder hen was een MS-patiënt die ooit in de toekomst opgenomen zal moeten worden en uitstekend vlakbij terecht kon in een Duits verpleegtehuis voor de helft van de kosten in Nederland'', zegt hij.

Het zorgsysteem dat de laatste jaren aan de Spaanse costa's is ontstaan voor Nederlandse expats zal verdwijnen. ,,We hebben hier bijvoorbeeld een prima thuiszorg. Die wordt nu de nek omgedraaid'', meent Koenders.

,,Ons bedrijf is geplaatst in een sterfhuisconstructie'', bevestigt Lisette de Leeuw, directrice van De Thuiszorg Costa Blanca, de grootste lokale Nederlandstalige zorgaanbieder met zestig werknemers en 50 permanente bewoners in een verpleegtehuis. Bestaande klanten die al onder de zorgvoorziening van de AWBZ vallen, kunnen worden doorbehandeld. Maar vanaf 1 januari worden nieuwe klanten niet meer betaald uit de AWBZ. ,,De groep mensen die hier al tien tot vijftien jaar woont en nu nog goed is, moet straks zelf voor de kosten opdraaien. Dat is onmogelijk. Alsof ze al die jaren geen AWBZ-premie hebben betaald. Zeer kwalijk'', zegt De Leeuw.

Behalve onrechtvaardig druist de nieuwe zorgverzekering volgens De Leeuw in tegen alle logica. Zij becijferde dat haar instelling zo'n 27 procent goedkoper is dan vergelijkbare zorginstellingen in Nederland.

Een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid wil niet reageren op de problemen die de in buitenland wonende Nederlanders schetsen en verwijst naar het spoeddebat over het onderwerp, aanstaande dinsdag in de Tweede Kamer. [Vervolg SPANJE: pagina 2]

SPANJE

'De overheid is onbetrouwbaar'

[Vervolg van pagina 1] De gevolgen van het nieuwe zorgstelsel staan volgens de Nederlandse zorgverleners in Spanje op gespannen voet met het beginsel van vrij verkeer van personen en diensten dat de Europese Unie nastreeft.

Artsen, zorgaanbieders en ouderen aan de Costa Blanca wijzen eendrachtig op één groep in het bijzonder die door de gehaktmolen van de nieuwe regelgeving wordt vermalen. Vijf jaar geleden al werd een regeling van kracht die van de ene op de andere dag gepensioneerde Nederlanders met een particuliere verzekering woonachtig in het buitenland uit de AWBZ gooide.

Max Dhoolaeghe werd toen een van de drijvende krachten achter de Belangengroep KB 746, een geuzennaam gebaseerd op het Koninklijk Besluit 746 dat aan de regeling ten grondslag lag. Na felle protesten en overleg mocht deze groep zich vrijwillig bijverzekeren voor de AWBZ. Sommigen betaalden zo vijf jaar lang jaarlijks vijfduizend euro. Weggegooid geld, zo blijkt nu. Regelrecht onbehoorlijk bestuur, meent thuiszorgdirectrice De Leeuw. Op zijn minst zou restitutie van de premies op zijn plaats zijn, vindt huisarts Koenders. ,,Het is een onbetrouwbare overheid waar we mee te maken hebben'', zegt Dhoolaeghe. ,,Je wordt van de ene op de andere dag uitgekotst.''

Bij de vier voorlichtingsbijeenkomsten over de nieuwe zorgverzekering die eerder deze maand aan de Spaanse kust werden georganiseerd, liepen de emoties hoog op. ,,Hier bij de bijeenkomst in Benidorm in de kerk Het Anker liepen veel mensen kwaad weg'', zegt Dhoolaeghe.

De woede betreft niet alleen het wegvallen van de voorzieningen van de AWBZ. In het nieuwe zorgstelsel verliezen de tot dusver particulier verzekerden immers ook het recht om naar hun eigen, Nederlandse privé-arts of de uitstekend geoutilleerde privéklinieken te gaan. Vanaf een januari moeten zij naar de openbare ziekenhuizen die binnen de Spaanse ziekenfondsregeling vallen.

Nu is de medische kwaliteit van Spanje's basisvoorzieningen soms zelfs beter dan in Nederland. ,,Maar de openbare ziekenhuizen zijn hier zwaar overbelast met lange wachttijden voor bepaalde behandelingen'', zegt Henk Koenders. ,,En veel oudere mensen vallen terug op de Nederlandse taal. Die kunnen vaak niets uitleggen aan een Spaanse arts.'' Bijverzekeren is duur en voor mensen van 75 jaar en ouder zelfs onmogelijk. Koenders heeft het initiatief genomen voor het oprichten van een speciale collectieve ziektekostenverzekering (www.spanjepolis.nl) die alsnog toegang geeft tot de particuliere zorg, ook voor 75 jaar en ouder tegen een extra premie van tussen de honderd en honderdtwintig eur per maand. ,,Maar die premie van de AWBZ, die vliegt gewoon weg'', zegt hij. ,,Onze polis vergoedt geen AWBZ-zorg.''

De Belangengroep KB 746 is nog in druk overleg met politici, het ministerie en het College voor Zorgverzekeringen. Max Dhoolaeghe is blij met het spoeddebat dat volgende week op verzoek van de CDA-fractie in de Tweede Kamer plaatsvindt. Hij hoopt alsnog op reparatiewetgeving waarbij de nieuwkomers na 1 januari onder de nieuwe regeling vallen, terwijl degenen die al in Spanje wonen tot hun overlijden nog wel gebruik kunnen maken van de bestaande regeling. Voor de toekomst lijkt een oudedag in een EU-land echter onbetaalbaar te worden. ,,Je moet terug naar Nederland. Of verhuizen naar Thailand, daar heb je de beste zorg ter wereld. Voor 300 euro per maand kan je daar zalig dementeren.''