`Veel klachten als akkoord WTO uitblijft'

Indien de komende handelstop in Hongkong niet een akkoord oplevert over ontwikkeling van de armste landen, dreigt een stroom juridische aanklachten tegen de Europese Unie en de VS.

Dat zegt de ontwikkelingsorganisatie Oxfam in een vandaag verschenen rapport. Oxfam wijst er in het rapport op, dat de EU en de VS voor miljarden aan ,,illegale'' subsidies verstrekken voor een reeks landbouwproducten, waaronder maïs, rijst, gierst, ingeblikt fruit, tomaten, zuivel, tabak en wijn. Deze subsidies zijn volgens door Oxfam geraadpleegde handelsjuristen strijdig met bepalingen van de Wereldhandelsorganisatie (WTO).

Het gaat om in totaal elf producten waarvoor EU en VS jaarlijks voor 13,5 miljard dollar (11,5 miljard euro) aan handelsverstorende subsidies verstrekken. Volgens Oxfam, in Nederland werkzaam onder de naam Novib, zijn 38 landen in meer of mindere mate van ontwikkeling hiervan de dupe. Daaronder zijn Brazilië en Mexico, maar ook Malawi en Mozambique.

Brazilië heeft in het recente verleden met succes Amerikaanse en Europese subsidies voor respectievelijk katoen en suiker bij de WTO aangevochten. De hervorming van het Europese suikerregime van vorige week is daar mede het gevolg van. De handelsverstorende Europese en Amerikaanse katoensubsidies staan op de agenda van de handelstop in Hongkong, die komende maand wordt gehouden.

Europees landbouwcommissaris Fischer Boel beaamde gisteren desgevraagd dat bij het uitblijven van een akkoord in Hongkong een toename van juridische geschillen waarschijnlijk is. Haar woordvoerder zei vanmiddag evenwel dat het Oxfam-rapport ,,de realiteit niet weerspiegelt''.

De EU wil zich in Hongkong sterk maken voor een pakket maatregelen ten behoeve van de (allerarmste) ontwikkelingslanden. Deze maatregelen lijken op het Europese Everything But Arms-initiatief, waarbij de minst ontwikkelde 49 landen heffing- en quotavrij naar de EU mogen exporteren.

Overigens stelt Oxfam in het rapport dat de juridische weg alleen zal worden gebruikt als laatste redmiddel, wanneer onderhandelingen op niets uitlopen. Geschillenbeslechting via de WTO is een langdurige en kostbare zaak. Ontwikkelingslanden maakten daarom tot voor kort nauwelijks gebruik van deze mogelijkheid.