Fel en licht filmgesprek tussen gedreven filmers

Ondanks de epidemische verspreiding van echte leven-programma's op de televisie zie je nog maar zelden authentieke ontploffingen op het scherm. Terwijl dat toch memorabele herinneringen oplevert voor in het audiovisueel archief. Denk aan de aftocht van een ziedende Willem Oltmans bij Adriaan van Dis.

Gelukkig kunnen we vanaf deze week genieten van een hele reeks authentieke ontploffingen, op het grote doek nog wel. De bom in kwestie heet Paul Verhoeven en hij ging af in 1980 voor de camera van filmer Dick Rijneke. Aanleiding: de hemelse glimlach en zuigende vragen van filmjournalist Ruud den Drijver, die met enkele welgemikte opmerkingen van het type ,,nou, dat vind ik niet'' de grote regisseur – in 1980 met Spetters op het hoogte- en dieptepunt van zijn roem; het is maar hoe je het bekijkt – tot razernij drijft. ,,Ik word doodziek van deze meneer.''

Bezoekers van het filmfestival van Rotterdam hebben deze explosie vorig jaar al kunnen zien in de korte film Waar is mijn jas, de registratie van het driegesprek tussen Den Drijver, Verhoeven en collega-regisseur Wim Verstappen. Dat filmpje is nu aangevuld met een gesprek dat Rijneke, Den Drijver en Verhoeven in 2004 in Cannes hadden. Verstappen was net overleden, zijn beeltenis vliegt even als een engeltje in animatie door het beeld. Dat engeltje is exemplarisch voor de aanpak van Rijneke en Mildred van Leeuwaarden. De twee intense en destijds vooral beruchte Nederlandse regisseurs worden met een ontwapenende en onbevangen nieuwsgierigheid benaderd.

De jonge makers wilden iets weten van hun oudere collega's, over filmen en over filmen in Nederland in het bijzonder. Het mooie is dat Verhoeven en Verstappen er net zo onbevangen op reageren, de een explosief, de ander binnensmonds. Zo brengt deze film behalve lol en lichtheid ook de diepgang van een goed gesprek, van eindelijk eens een goed gesprek over film, gevoerd door twee gepassioneerde filmmakers van wie, zoals Den Drijver fijntjes opmerkt, de een door critici steeds voor intellectueel werd versleten, ,,wat-ie ook maakt'' (Verstappen) en de ander altijd de pispaal was (Verhoeven). Voor wie de film echt niet in de bioscoop kan zien: het Haarlemse Moskwood Media heeft 'm op dvd uitgebracht.

Nou dat was 't dan. Van: Dick Rijneke en Mildred van Leeuwaarden. Met: Paul Verhoeven, Wim Verstappen en Ruud den Drijver. In: Ketelhuis, Amsterdam; 't Hoogt, Utrecht; Images, Groningen; Gigant, Apeldoorn.