`Aparte berechting Milosevic voor Kosovo'

Na een procesgang van bijna vier jaar willen de rechters in het Milošević-proces haast maken door snel een vonnis over Kosovo te vellen. Verdachte én aanklagers zijn tegen.

Strijdlustig, maar bleek en broos. Zo ziet Slobodan Milošević eruit als zijn proces voor het Joegoslavië-tribunaal wordt hervat, na de tweeëntwintigste schorsing. Het is een bijzondere dag in de rechtszaak die nu al bijna vier jaar duurt: de verdachte en de aanklagers maken samen één vuist tegen de rechters. Medewerkers van de rechters noemen het een `duivelspact'. De rechters willen dat het proces wordt opgesplitst en dat er snel een oordeel komt over misdaden die onder verantwoordelijkheid van Milošević zouden zijn gepleegd in Kosovo. Het oordeel over misdaden in Kroatië en Bosnië zou dan pas later komen. Maar Milošević zelf en ook de aanklagers willen dat niet.

De eerste aanklacht van het tribunaal tegen de Joegoslavische ex-president Milošević ging over Kosovo. Na zijn arrestatie, in de zomer van 2001, kwamen daar de aanklachten bij voor oorlogsmisdaden in Kroatië en genocide in Bosnië. Openbaar aanklager Carla del Ponte wilde dat er één proces kwam voor de drie aanklachten. Haar adviseurs vonden dat geen goed idee omdat de zaak daardoor te ingewikkeld zou worden. Maar Del Ponte kreeg haar zin. In hoger beroep dwong ze af dat er één proces zou komen. De rechters waarschuwden toen al voor een ,,lange en complexe'' rechtsgang.

De rechters hebben nu voorgesteld dat er toch eerst een uitspraak komt over Kosovo. Ze denken dat ze over een half jaar al met zo'n uitspraak kunnen komen. In de tijd dat hun medewerkers dat vonnis schrijven, zouden de rechters zelf kunnen doorgaan met het procesdeel over Kroatië en Bosnië. Of het proces zou tijdelijk onderbroken kunnen worden om Milošević, die lijdt aan hoge bloeddruk, rust te geven. Drie artsen uit Rusland, Frankrijk en Duitsland die Milošević recent hebben onderzocht vinden dat hij ten minste zes weken rust nodig heeft.

Maar de rechters hebben haast. Het proces, dat in februari 2002 begon, zou door de slechte gezondheid van de verdachte nog lang kunnen duren. Vorige week werd de rechtszaak voor de tweeëntwintigste keer geschorst omdat Milošević zich ziek voelde. Zijn bloeddruk was opnieuw te hoog. Volgens de artsen vertoont hij uitputtingsverschijnselen, ook al is het aantal zittingsdagen per week teruggebracht van vijf naar drie.

Milošević, die zichzelf verdedigt omdat hij het tribunaal niet erkent, gebruikte de zitting om een lange schorsing te eisen. ,,Ik verwerp dit hof, maar ik heb het recht om mijn eigen gezondheid te verdedigen.'' Hij noemde het voorstel van de rechters ,,onwettige acrobatiek'' en ,,een sabotage'' van zijn verdediging.

Om aan te tonen hoe hoog zijn werkdruk is, vertelde Milošević dat hij 1,2 miljoen A4-tjes aan documenten en transcripties heeft ontvangen over zijn zaak. Aanklager Geoffrey Nice adviseerde hem om meer gebruik te maken van de Britse advocaten die de rechters hebben toegewezen. De advocaten Steven Kay en Gillian Higgins volgen het proces in de rechtszaal, maar kunnen niets doen omdat Milošević weigert met hen te werken.

Volgens Milošević is het ,,geen toeval'' dat de rechters opeens snel met een Kosovo-vonnis willen komen nu de onderhandelingen over de definitieve status van de Servische provincie gaan beginnen. Hij zei dat de rechters ,,bevelen'' krijgen van de NAVO, die pleit voor onafhankelijkheid van Kosovo. ,,De rechters moeten nu het Joegoslavische leger en de Servische politie schuldig verklaren om de afsplitsing te rechtvaardigen'', aldus Milošević.

In zijn pleidooi om de aanklacht niet te splitsen uitte aanklager Nice de vrees dat het na het Kosovo-oordeel bij één vonnis zal blijven. Hij vindt dat alle aanklachten behandeld moeten worden. Volgens Nice verliep de ontmanteling van Joegoslavië via een patroon dat relevant was voor alledrie de oorlogen: in Kroatië (1991-1995), Bosnië (1992-1995) en Kosovo (1998-1999). De aanklager noemde met name Bosnië, waarbij Milošević medeverantwoordelijk wordt gehouden voor genocide door onder andere de moord op 7.500 moslims na de val van de enclave Srebrenica. ,,Wij kennen onze plicht jegens de slachtoffers van Srebrenica'', zei Nice.

Medewerkers van Carla del Ponte zijn bang dat er van de Verenigde Naties geen geld meer komt voor het proces als Milošević voor een van de oorlogen is veroordeeld. De VN vinden dat het ad-hoc opgerichte tribunaal al lang genoeg heeft bestaan. Zo hekelde Ralph Zacklin, de belangrijkste juridisch adviseur van VN-secretaris-generaal Kofi Annan, eerder dit jaar ,,de enorme bureaucratische en dure organisatie''. Hij noemde het ,,een schande'' dat 10 procent van het VN-budget wordt besteed aan de Joegoslavië- en Rwanda-tribunalen.

De rechters nemen een beslissing over de splitsing en de voortgang van het proces als er nieuwe medische rapporten over de verdachte zijn.