's Nachts zichtbaar dankzij letter-ledjes tussen de spaken

Tussen koplamp en achterlicht heerst duisternis. De fietser van opzij bezien valt niet op. Met de Hokey Spokes is dat wel anders.

De maan schijnt niet door de bomen want het is nieuwe maan. Maar de led's schijnen wel door de fietswielen want vorige week startte in Nederland de verkoop van Hokey Spokes, om precies te zijn bij Steenland Tweewielersport in Naaldwijk. ,,Ik dacht meteen: dat is wat'', zegt Jos Steenland naast een fietswiel. Een assistent monteert tussen de spaken twee Hokey Spokes, elk ongeveer 25 bij 2 centimeter.

Een rij van 16 led's per Spoke, gevoed door drie AA-batterijen, begint na inschakeling onregelmatig te knipperen. Om daar 35 euro aan uit te geven lijkt onverstandig, zeker als er eigenlijk drie Hokey Spokes per wiel nodig zijn en helemaal als je beide wielen zou willen optuigen. Scepsis verdwijnt zodra het wiel aan het draaien wordt gebracht. Dit is niet zomaar een sinterklaas-gedreven technoviteit maar een revolutie in rijwielverlichting, gepresenteerd als kinetische kunst terwijl en passant tevens tekstboodschappen worden doorgegeven aan medeweggebruikers en bewoners van huizen langs de route.

Het geheim is niet groot: een knipperend led'je verandert in een onderbroken cirkel als het vastzit aan een draaiend wiel. Met een rij led'jes wordt het beeld al boeiender, en nog meer met twee of drie rijen led'jes in verschillende kleuren. Door één led elke zestig graden fietswielrotatie alleen gedurende de eerste graad te laten branden, ontstaat, als het wiel snel draait, een continu beeld van zes punten. Laat de belendende led op de Hokey Spoke hetzelfde doen, maar elke derde graad van zestig graden, en de volgende elke zesde graad. Enzovoort. Zo ontstaat een gekromde lijn. Simpel, zoals menig briljante uitvinding. De Amerikaan Dave Hoch, die de Hokey Spokes in 2001 bedacht, moest niettemin drie jaar leuren voordat hij het idee kon verkopen en de massaproductie op gang kwam.

Met één Spoke zijn al mooie patronen te maken: lichtende banen in de richting van de spaken, idem onder een hoek met de spaken, en rozetten. Het is voorgeprogrammeerd, na een minuut herhaalt het programma zich maar dan ben je al een straat verder, met nieuw publiek. Alleen moet je met één Spoke harder dan 30 kilometer per uur rijden om het beeld een beetje toonbaar te maken. Twee of drie Spokes werkt energiebesparend voor de fietser terwijl toeschouwers langer van het schouwspel kunnen genieten.

Of automobilisten zozeer zullen worden afgeleid dat ze grachten in gaan rijden is nog ongewis, de rage is amper begonnen. Zeker is dat de wet knipperlichten op fietsen niet toestaat. Probleem? Importeur Michel Verheij denkt van niet. ,,Veel fietsen rijden tegenwoordig met knipperende led's, en dat wordt gedoogd. In het ergste geval kan een agent je vragen de Spokes af te zetten. Fietsers met Spokes zijn ook van opzij zichtbaar, het verkeer zal juist veiliger worden.'' Steenland heeft de fietsen van zijn kinderen elk met één Spoke uitgerust. ,,Zelfs als ze stilstaan zijn ze nu in het donker van opzij te zien. Reflecterende strips tussen de spaken zijn vaak vuil, en alleen zichtbaar als er licht op valt.''

Het knipperschema van de led's wordt aangestuurd door een paar chips, goed te zien in de transparante behuizing. Onzichtbaar is de infraroodstraling waarmee de Spokes onderling communiceren om hun knipperschema te synchroniseren. Verder meten de Spokes de rotatiesnelheid en passen de knippersnelheid daarop aan. Daardoor staan de lichtbeelden, ongeacht de rijsnelheid, stil ten opzichte van fietsframe en wegdek. Dat oogt beter en maakt het mogelijk teksten leesbaar weer te geven, zeker bij gebruik van drie Hokey Spokes. De tekst verschijnt aan het eind van het figurenprogramma of, optioneel, bij voortduring. In plaats van de standaardtekst, HOKEY SPOKES, kan de wielrijder zelf maximaal 16 tekens inprogrammeren. De instructie doet denken aan Koreaans dat in India via het Tsjechisch werd vertaald in het Engels, maar warempel, het lukte. NRC HANDELSBLAD liet zich met twee Spokes redelijk goed lezen, wat goed nieuws is voor de bezorgers van onze bladen. Ze zullen wel twintig kilometer per uur of harder moeten rijden om het leesbaar te houden, wat weer prettig is voor de abonnees.

www.hokeyspokes.nl