Remkes doet nog niets met `goud in handen'

Het bestuur in de randstad moet anders, vinden burgemeesters en commissarissen van de koningin. Maar de ministers zijn niet enthousiast. Deze week debatteert de Kamer over het onderwerp.

Het vormen van een slagvaardige overheid die overbodige regelgeving schrapt vergt ,,doorzettingsvermogen en durf'', schreef het kabinet op prinsjesdag aan de Tweede Kamer. De ministers Remkes (Binnenlandse Zaken, VVD) en Pechtold (Bestuurlijke Vernieuwing, D66) zouden puinruimen en vooral de ,,bestuurlijke drukte'' in het openbaar bestuur opruimen, zo schreven zij in hun voorstellen waar de Tweede Kamer deze week over debatteert tijdens de begrotingsbehandeling van Binnenlandse Zaken.

Maar de acht belangrijkste bestuurders in de Randstad – de vier burgemeesters van de grootste steden en de commissarissen van de koningin van Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht en Flevoland, inmiddels verenigd in de zogenoemde Holland Acht – merken nog helemaal niets van die dadendrang. Hun oproep, vorige maand gepubliceerd in een manifest, om de bestuurlijke drukte in de randstad op te ruimen, heeft nog maar nauwelijks tot een reactie van het kabinet geleid.

,,Teleurstellend en verbijsterend'', zegt de Haagse burgemeester Wim Deetman, medeondertekenaar van het manifest, over het gebrek aan respons van de zijde van het kabinet. ,,Onze analyse wordt niet weerlegd, we ontmoeten alleen maar grote afstandelijkheid. We pleiten voor een sterke randstadautoriteit en dan heb je het ook over het inleveren van eigen bevoegdheden. Het komt zelden voor dat acht bestuurders zo ver hun nek uitsteken. Dat zou toch een signaal voor het kabinet moeten zijn.''

Een gezaghebbend randstadbestuur met passende bevoegdheden was het pleidooi in het manifest. Het huidige bestuur in de randstad is te stroperig om de dalende concurrentiepositie van de agglomeratie te keren.

De Holland Acht-groep wil dat er een onafhankelijke commissie van zwaargewichten komt die onderzoekt wat de mogelijkheden zijn en vervolgens scenario's opstelt waar het eerstvolgende kabinet over kan beslissen. Maar Remkes heeft inhoudelijk nog niet op het manifest gereageerd. Of het zou de opmerking vorige week in de Tweede Kamer moeten zijn, dat hij geen voorstander is van zo'n onafhankelijke commissie. ,,Dat zijn vaak schuilkelders voor politieke besluitvorming, terwijl er al kasten vol met stapels papier en nota's liggen'', aldus Remkes.

,,Onbegrijpelijk'', vindt de Utrechtse commissaris van de koningin, Boele Staal. ,,We vragen niet om het hele binnenlandse bestuur op de schop te nemen. Maar halve oplossingen, zoals een speciale minister voor de randstad, bieden geen uitweg meer. Hetzelfde geldt voor notities die het ministerie van Binnenlandse Zaken nu voorbereidt over `het middenbestuur' in Nederland. Het besef moet in Den Haag doordringen dat de huidige bestuursstructuur belemmerend is.''

Remkes heeft met het manifest in bestuurlijke zin ,,goud in handen'', zegt de Rotterdamse burgemeester, Ivo Opstelten. ,,De analyse biedt unieke kansen, niet alleen voor de randstadbestuurders, maar ook voor de direct betrokken departementen: die van Binnenlandse Zaken, Verkeer en Waterstaat en Ruimtelijke Ordening. De randstad moet weer in de top-5 van Europese stedelijke regio's terechtkomen. Daarvoor is een externe commissie van zwaargewichten nodig omdat kabinet, provincies en de stadsregio's in eigen vlees moeten snijden als het om bevoegdheden gaat.''

Zo'n nieuwe randstadautoriteit mag geen extra bestuurslaag vormen, maar moet na overheveling van rijks- en regionale bevoegdheden, doorzettingsvermogen jegens het lokaal bestuur hebben, schreef Staal eerder deze maand in een persoonlijke brief aan de initiatiefnemers van de Holland Acht. ,,Dergelijke voorstellen winnen aan kracht als blijkt dat onze persoonlijke bestuurlijke posities er niet toe doen'', zei Staal.

Voor het oprakelen van een debat over de stadsprovincie bestaat weinig animo. ,,Dat voorstel is in 1997 verworpen'', aldus Deetman. ,,Er moet een randstadautoriteit komen zonder associaties met het verleden. Ik praat ook niet over een operatie waarbij de huidige provincies verdwijnen, maar over herverkaveling van bevoegdheden. Over een randstadautoriteit met democratisch gelegitimeerde bevoegdheden.'' Volgens Opstelten moet het gaan om ,,een nieuwe bestuurlijke structuur voor de regio die rijkstaken, provinciale taken en die van de grootstedelijke regio's overneemt. Dat is de filosofie achter ons manifest. Die onafhankelijke commissie moet in kaart brengen wat haalbaar is. Dan kunnen er in 2007 knopen worden doorgehakt.''

Ook de Amsterdamse burgemeester Job Cohen heeft haast. ,,Uit ons rapport straalt een groot gevoel van urgentie en niemand heeft gezegd: het valt wel mee. Dan moet er met dat manifest ook wat gebeuren. Kom dan met de door ons bepleite commissie. Binnen de Holland Acht bruist het van de ideeën, maar er moeten ook knopen worden doorgehakt. Dat geldt ook voor bestuurlijk Den Haag. Departementen kunnen over dit dossier wel zo hun eigen opvattingen hebben, maar ook daar heerst enorme bestuurlijke drukte.''