Faber begint meteen al gek

Peter Faber is een expressief acteur, een speler geleid door `innerlijk vuur'. In de jaren van het Werkteater zocht hij in tal van rollen al de grens tussen de normale wereld en die van de gekte. Nu speelt hij Dagboek van een Gek van de Russische schrijver Nikolaj Gogol. De monoloog uit 1835 verwierf in het Nederlandse toneel vermaardheid door de vertolking van Henk van Ulsen, eerst in de jaren zeventig, daarna twintig jaar later.

Faber staat betrekkelijk vooraan op het toneel, het licht spat en spettert fel op zijn kaalgeschoren hoofd. Op twee stoeltjes na is de bühne leeg. Het pak van de gek past Faber niet. Te krap in de schouders. Op suggestieve wijze steken de manchetten uit de mouwen. Zijn krankzinnig wordende ambtenaar heet Axel Loopbaan en zijn geheim is grenzeloze zelfoverschatting, inderdaad, een gruwelijke en wie weet ook vrolijke gekte. Axel Loopbaan heeft er geen last van, integendeel. Hij beeldt zich in dat de Aarde op de Maan gaat zitten, dat alle Spanjaarden Chinezen zijn en omgekeerd en dat hij de Spaanse Koning Ferdinand VIII is. Prachtig verhaal, prachtige details. Een aanval op degenen voor wie alles `normaal' is.

Faber gunt zichzelf en de toeschouwers weinig ademhaling. Hij raast met ongebreidelde energie door de tekst heen. Alle aandacht is voor Faber in het felle licht, alsof hij zich in een isoleercel bevindt met slechts één kaal peertje. Dat zou onontkoombaar moeten zijn, en toch is dat het niet. Hij spreidt zijn armen, klauwt met vingers door de lucht, buigt aan het slot naar de grond wanneer hij als een kleine jongen roept om zijn moeder. Faber toont niet de subtiele grens waar het normale eindigt en de gekte begint, zoals Van Ulsen die groei toonde. Hij speelt meteen op volle kracht de waanzin met een van zweet bepareld voorhoofd. Hierdoor vallen verstilling en nuancering weg. Fabers speelstijl is een soms spannende, maar vooral overdadige uitbeelding van de hersenspinsels van een gek.

Voorstelling: Dagboek van een Gek van Nikolaj Gogol door Peter Faber. Regie: Helmert Woudenberg. Gezien: 23/11 Schouwburg, Amstelveen. Tournee t/m 28/4. Inl. www.impresiaatwallis.nl