Een traditioneel liberaal maar in de regenteske variant

Wiegels grootste bezwaar tegen zijn partijgenote Hirsi Ali geldt haar afwijzende standpunt tegenover artikel 23 van de Grondwet, het wetsartikel op grond waarvan confessioneel onderwijs uit de staatskas wordt betaald. Dat de VVD nog steeds over een vitale religieuze stroming beschikt, ondervond Hirsi Ali al kort na haar aantreden in de Kamer, toen een groep gelovige VVD'ers met succes eiste dat niet zij, maar de katholiek Clemens Cornielje het woord voerde over artikel 23.

Zo'n `aparte' stroming heeft de VVD altijd gekend. In september 1976 nam de Tweede Kamer met 83 tegen 58 stemmen een proto-Paars (PvdA-VVD) initiatiefwetsvoorstel aan dat eindelijk abortus zou legaliseren. De gehele VVD-fractie in de Tweede Kamer stemde voor. Maar de voorzitter van de liberale fractie in de Eerste Kamer, Harm van Riel, kon het wetsvoorstel vervolgens niet voor zijn geweten verantwoorden en gaf de fakkel door aan Haya van Someren-Downer. Die eveneens onoverkomelijke religieuze bezwaren koesterde en organiseerde dat tweederde van de liberale Eerste-Kamerleden tegen het wetsvoorstel stemde. Destijds gold immers in de VVD, net als in andere partijen, het consigne dat bij religieuze kwesties geen fractiediscipline mocht worden geëist. De `paarse' abortuswet sneuvelde en werd vervangen door het knullige compromis dat misschien binnenkort een beetje wordt aangepast.

Niet toevallig Hans Wiegel de derde `H' in die gloriejaren van de VVD heeft na de dood van zijn twee mentoren het voortouw genomen in de strijd voor het behoud van de christelijk-liberale waarden die Hirsi Ali bedreigt.

Voorzover hij nog een traditionele liberaal is, dan in de regenteske variant. Al in de 17de eeuw wisten de Nederlandse regenten dat religieuze twisten niet bevorderlijk zijn voor handel en nijverheid. Ze wilden zich daarom zo weinig mogelijk bemoeien met de (onofficiële) godsdienstige organisaties. En ze waren op hun beurt weer bereid om op verzoek van religieuze bestuurders een ketter de stad uit te zetten. Zoals Spinoza uit Amsterdam.

Die attitude lijkt me overigens het enige dat Wiegel van zijn geboortestad heeft overgehouden.