Donner wil van baby Donna geen regel maken

Een Nederlands echtpaar kocht illegaal via internet een baby. Toch mogen ze het kindje houden. Is dit een vrijbrief voor illegale adoptie? Minister Donner wil dat voorkomen.

Voor de Nederlandse wet is het verboden: een baby kopen via internet. Maar een Nederlands echtpaar deed het, en mag het kindje houden. Het stel kocht een baby, Donna, van een Belgische vrouw. Ze namen het na de geboorte op 26 februari van dit jaar mee naar huis en verzorgden het negen maanden in hun woning in Leusden. Gisteren maakte het Bureau Jeugdzorg Utrecht, dat voogdij heeft over het kind, bekend niet in beroep te gaan tegen die situatie. ,,Niemand is hier gelukkig mee, maar het is momenteel het beste voor het kind'', zegt Harry van den Bosch, hoofd jeugdbescherming van Bureau Jeugdzorg Utrecht.

Hoe is dit mogelijk? Kort antwoord: doordat er te lang is getreuzeld in deze zaak.

Lange tijd was namelijk onduidelijk welk land rechtsbevoegd was om over het kind te oordelen, België of Nederland. Bureau Jeugdzorg Utrecht kreeg half mei de voogdij over het kindje omdat het in Nederland woonde. Het Bureau wilde dat Donna terug zou gaan naar België, naar een pleeggezin, maar liet het kind al die maanden in Nederland wonen omdat ,,we eerst wilden weten wat het buitenland zou doen'', zegt Van den Bosch.

Pas in september verklaarde de Belgische rechter zich onbevoegd om over Donna te oordelen, en moest de Nederlandse rechter uitsluitsel bieden. Eind oktober kwam de uitspraak van de Utrechtse rechtbank. De Nederlandse `ouders' kregen niet de voogdij over Donna. Die bleef bij het Bureau Jeugdzorg Utrecht, zo oordeelde de rechter. Maar het kind was inmiddels al zo lang door het Nederlandse echtpaar verzorgd dat `family life' was ontstaan. De geborgenheid en gehechtheid van een gezinssituatie is een recht dat volgens het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens niet mag worden geschonden. En zo mocht de baby dus in Nederland blijven.

Minister Donner (Justitie, CDA) liet afgelopen vrijdag weten zeer ongelukkig te zijn met de zaak. ,,Ik ben van mening dat de Nederlandse wensouders hebben gehandeld in strijd met de geldende regels op het gebied van adoptie'', zo schreef hij in antwoord op Kamervragen. Maar hij kon niets doen vanwege het `family life'-principe.

Nu rijst een interessante vraag. Kan iedereen die illegaal een kind koopt en het negen maanden verzorgt, het uiteindelijk houden omdat `family life' is ontstaan?

,,Nee'', zegt Harry van de Bosch van Bureau Jeugdzorg heel beslist in een reactie. Elk kind dat via illegale adoptie is verkregen, wordt meteen uit het adoptiegezin gehaald als de Kinderbescherming erachter komt. Het is verboden een baby onder de zes maanden in een gastgezin op te nemen.

Wat dan als een echtpaar een illegale adoptiebaby ophaalt in het buitenland, en die vervolgens maanden in het geniep verzorgt? Dan al helemaal niet, zegt Van den Bosch. Een ieder die een adoptiebaby in het geheim verzorgt in Nederland is strafbaar en ook dan wordt het kind weggenomen.

Maar, waarom mocht het echtpaar in Leusden Donna dan houden? Omdat ze altijd open zijn geweest over de `adoptie' tegenover de Nederlandse instanties, zegt Van den Bosch. Ze hebben alle procedures verkeerd gevolgd, maar vertelden wel eerlijk dat ze het kind in huis hadden. Dus: als iemand illegaal een kind adopteert en er open over is, dan mag het wél?

Ook niet, tenminste, zo heeft minister Donner afgelopen vrijdag aan de Kamer laten weten. Hij probeert uit alle macht zaken als die van Donna in de toekomst te voorkomen. Er komt een protocol, ,,met daarin aanwijzingen hoe te handelen in situaties waarbij mogelijk sprake is van illegale adoptie'', zo schrijft Donner aan de Kamer. ,,In de regel zal een kind, ook als er een rechterlijke procedure aanhangig is, zo snel mogelijk in een neutraal pleeggezin moeten worden geplaatst.'' Dit om te voorkomen dat `familiy life' ontstaat. Kort gezegd: Donner doet er alles aan om Donna een uitzondering te laten blijven.

Toch is mogelijk niet het laatste woord gezegd in deze zaak. Er is namelijk nog een ander echtpaar in het spel, het Belgische stel Geertui Praet en Bart Philtjens. Zij zeggen dat Philtjens de biologische vader is van Donna, via inseminatie met zijn sperma, en dat ze met de biologische moeder hadden afgesproken dat zíj het kindje mochten hebben. Zij hadden van de biologische moeder echter te horen gekregen dat zij een miskraam had gehad. Vervolgens zou het ongeboren kind op internet aan de hoogste bieder zijn aangeboden. Als eerste aan een homostel uit Hasselt, vervolgens kwamen de Leusdenaren in beeld. Tegen de biologische moeder loopt nu in België een strafzaak omdat ze verdacht wordt van verkoop van haar kind. Eind december wordt in deze zaak de uitspraak verwacht.

Praet en Philtjes laten in Belgische kranten weten een Nederlandse advocaat te zoeken om de strijd om Donna in Nederland voort te zetten. De biologische moeder heeft altijd volgehouden dat haar eigen echtgenoot de vader is van Donna. Maar als Philtjes de biologische vader blijkt te zijn – het DNA onderzoek is nog niet afgerond – maakt hij kans op Donna, zo zegt Van den Bosch.

Rest nog een laatste, interessante, vraag. Wat gebeurt er als iemand de Nederlandse adoptieouders aanklaagt voor illegale adoptie? Van den Bosch wil dáár nog even niet over nadenken. Bureau Jeugdzorg start een procedure om de Leusdenaren aan te kunnen merken als officieel pleeggezin. Het Bureau heeft nog steeds de voogdij en blijft het gezin begeleiden, zegt Van den Bosch. ,,Daarbij zal veel aandacht aan de afstamming van Donna moeten worden geschonken. Mogelijk kan dan op de lange termijn de band tussen Donna en haar biologische ouders hersteld worden'', zo zegt hij.

Met medewerking van Jeroen van der Kris.