Canadees kabinet valt om schandaal corruptie

Het Canadese kabinet van premier Paul Martin is gisteravond gevallen naar aanleiding van een slepend corruptieschandaal rond de toekenning van overheidscontracten. In januari worden algemene verkiezingen gehouden.

Een motie van wantrouwen tegen de Liberale minderheidsregering, ingediend door de Conservatieve oppositie, werd aangenomen met 171 stemmen voor en 133 stemmen tegen. De Conservatieven werden gesteund door het separatistische Bloc Québécois en de sociaal-democratische NDP. De Liberalen hadden ,,het morele gezag verloren om te regeren,'' aldus de motie.

De val van het kabinet-Martin, dat sinds juni vorig jaar regeert, lag al weken in het verschiet. Het lot van de regering werd bezegeld toen de NDP, de kleinste oppositiepartij, deze maand zijn parlementaire steun introk in reactie op de conclusies van een gerechtelijk onderzoek naar de corruptieaffaire.

De Conservatieven en het Bloc Québécois waren uit op de val van het kabinet sinds openbare verhoren dit voorjaar aan het licht brachten dat de Liberalen onder Martins voorganger Jean Chrétien zo'n honderd miljoen Canadese dollar (72 miljoen euro) aan overheidsgeld hadden uitbetaald aan bevriende reclamebureaus in ruil voor weinig werk. Dat gebeurde in het kader van het zogeheten sponsorschapprogramma, een slecht beheerd fonds om de eenheid van Canada te promoten onder de inwoners van de overwegend Franstalige provincie Québec, nadat zij in 1995 bij een referendum bijna stemden voor onafhankelijkheid.

In mei, toen woede over het wanbeheer op een hoogtepunt was, overleefde het kabinet ternauwernood een motie van wantrouwen met steun van de NDP, op basis van beleidsconcessies en Martins pleidooi dat het onderzoek eerst moest worden afgerond. Martin zegde toe volgend voorjaar verkiezingen te houden, ,,omdat niemand in Canada verkiezingen wil rond kerst''.

Naar aanleiding van de conclusies in het onderzoeksrapport schaarde de NDP zich aan de zijde van de andere oppositiepartijen. Een motie van wantrouwen liet drie weken op zich wachten om de verkiezingsdatum te laten uitvallen in de tweede helft van januari. De precieze datum wordt vandaag bepaald; uitgegaan wordt van de 23ste. Wintercampagnes zijn ongebruikelijk in Canada; een kiezer grapte te hopen dat hij een campagnebord voor de tuin kan krijgen ,,voordat de grond vastvriest.''

Opiniepeilingen wijzen niet op een politieke aardverschuiving. De Liberalen, uit op een vijfde opeenvolgende regeertermijn, zijn nog altijd de grootste partij; een meerderheid lijkt alleen onhaalbaar omdat ze hun steun in Québec, goed voor een kwart van de zetels in het Lagerhuis, grotendeels kwijt zijn aan het Bloc Québécois. Onder de nieuwe Liberale sterkandidaten zijn voormalig astronaut Marc Garneau en Michael Ignatieff, een internationaal bekende auteur en intellectueel.

Oppositieleider Stephen Harper is de enige tegenkandidaat met uitzicht op het premierschap, maar hij wordt in stedelijk Canada veelal gewantrouwd als een rechtse ideoloog.