Bedenktijd voor abortus is voor elke vrouw anders

Het is onnodig vrouwen die abortus overwegen nog langer op te zadelen met de verplichte bedenktijd van vijf dagen, stelde de commissie die de abortuswet onlangs evalueerde. Hoelang hebben vrouwen nodig voor een weloverwogen besluit?

Sophie, Orane en Mijke hebben verdriet maar geen spijt. Na rijp beraad braken ze hun zwangerschap af, terwijl ze dolgraag de baby in hun armen hadden willen sluiten. Over de vijf dagen bedenktijd die ze volgens de wet moesten inlassen tussen het eerste gesprek met de arts en de dag van de abortus, hebben ze elk hun eigen opvatting.

Sophie onderging ruim drie jaar geleden een abortus. Ze was 27 jaar, woonde samen met haar vriend en werd ,,ongepland'' zwanger. ,,Ik wilde altijd kinderen en de situatie was er naar. Ik had de leeftijd, een baan en een partner. Alleen zat het niet goed met mijn relatie.'' Vrij snel besloot de docente Engels tot abortus. ,,Het is een heel onnatuurlijke beslissing die je moet nemen, maar ik had die vijf dagen niet nodig. Ik wist het na één dag. Ik heb het besluit niet voor mezelf genomen. Ik was zelf heel blij dat ik zwanger was. Ik heb het besloten voor het kindje, en voor mijn toenmalige partner. Mijn vriend was onberekenbaar. Ik vond het niet eerlijk om het kind geboren te laten worden. Het was duidelijk dat onze relatie eindig was. 's Avonds ben ik nog met een goede vriendin gaan eten en die bevestigde mijn visie.''

Wat Sophie betreft gaat de verplichte bedenktijd van vijf dagen op de helling. De commissie die de abortuswet evalueerde, heeft staatssecretaris Ross-Van Dorp (Volksgezondheid, CDA) aanbevolen een flexibele beraadtermijn in te voeren. Hoeveel dagen een vrouw nodig heeft om een weloverwogen beslissing te nemen, moet afhangen van haar individuele omstandigheden, vindt de commissie.

Belastend of bevoogdend vond Sophie het vijf dagen wachten niet, zoals veel vrouwen die de commissie ondervroeg. Maar haar beslissing is er ook niet door beïnvloed. Sophie: ,,Ik vond het prettig nog even zwanger te zijn, om afscheid te kunnen nemen. Maar ik kan me indenken dat vrouwen het betuttelend vinden.''

Orane was al moeder van twee kinderen toen ze vorig jaar, op haar 42ste, opnieuw zwanger werd. Ze wilde erg graag een derde kind, maar ze had twee hele moeilijke zwangerschappen achter de rug. De eerste keer kreeg ze een zwangerschapsvergiftiging ,,met een bijna dood ervaring''. De tweede keer verwachtte ze een tweeling, maar een van de twee overleed. ,,Je mag het niet zeggen maar met twee zoons, verlangde ik naar een dochter. Ik wist alleen dat mijn lichaam het niet aan zou kunnen, en besloot van mijn kinderwens af te zien. Juist toen werd ik weer zwanger.''

Vastberaden was ze niet om voor abortus te kiezen. ,,Ik zat in tweestrijd. Ik wilde zo graag nog een kind, maar was ook zo bang. Het knaagde elke seconde van de dag aan me.'' Haar arts verwees Orane door naar de Fiom, een stichting die vrouwen helpt die onbedoeld zwanger werden.

Orane: ,,Het is een zware ethische levensvraag. Het raakt aan respect voor het leven. Mensen hebben hun oordeel snel klaar. Ze denken: hoe kun je nou voor aboruts kiezen als je moeder bent? Anderen denken er weer heel makkelijk over. Ik hoorde van een Russische vrouw die abortus zag als anticonceptie. Ze had al 29 keer abortus gepleegd. Shockerend. Voor die vrouw is vijf dagen bedenktijd het minimum, vind ik. Die bedenktijd is goed, voor mij was vijf dagen te kort, ik had meer tijd nodig. Het is een eenzame beslissing, die je alleen met je hart kunt nemen.'' Uiteindelijk besloot Orane – ondanks alle risico's voor haarzelf – de vrucht uit te dragen, totdat de arts haar vertelde dat het een miskraam was.

Mijke is eind twintig, had al heel lang een relatie en een sterke kinderwens. ,,We waren er uit dat we aan kinderen toe waren, en net op dat moment ging de relatie stuk. We gingen uit elkaar, ook al was er nog wel hoop. Juist toen bleek dat ik zwanger was.'' Dat is inmiddels bijna een jaar geleden. ,,Ik vond het heel moeilijk. Ik wilde het kind heel graag, het was zo welkom. Maar ik wilde het samen met mijn partner grootbrengen, niet alleen.'' Ook Mijke ging praten met een maatschappelijk werkster van de Fiom, samen met haar partner. Tijdens die gesprekken bleek dat hij in paniek was. Mijke had op een heel andere reactie gehoopt. Zij twijfelde heel erg, maar de gesprekken met de Fiom gaven voor haar de doorslag. ,,Ik vind dat je een kind twee ouders moet bieden. Ik vond het geen manier om te gokken dat het weer goed zou komen met mijn vriend, ten koste van anderen. Er zal ook gewerkt moeten worden. Ik vond dat ik mijn ouders niet kon vragen om gedeeltelijk voor mijn kind te zorgen.''

Bij Mijke zaten er twee weken tussen haar eerste bezoek aan de arts en de abortus. ,,Mijn arts vertelde me over de vijf dagen bedenktijd en ik dacht: ook dat nog? Moet ik nou nog langer wachten? Maar uiteindelijk heb ik de tijd ruimschoots gebruikt, vanwege de gesprekken bij de Fiom en de wachttijd in de kliniek. Voor mij zijn die vijf dagen wel goed geweest, maar dat is heel persoonlijk. Een variabele denktijd zou wel goed zijn.''

Maatschappelijk werkster Lia Miltenburg van de Fiom gelooft dat een zorgvuldige besluitvorming voorop moet staan, niet een vastgesteld aantal dagen. Vrouwen komen nog regelmatig terug bij de Fiom nadat zij hun zwangerschap hebben onderbroken, omdat zij moeten leren omgaan met de consequenties, zoals het vaak bijkomende schuldgevoel. ,,Sommige vrouwen hebben het gevoel dat zij onder druk van de tijd of van hun omgeving een besluit hebben genomen. Als vrouwen abortus overwegen, proberen wij het evenwicht te zoeken tussen zorgvuldigheid en betutteling.''

De namen van de vrouwen zijn om redenen van privacy gefingeerd.