Veerman breekt even uit

Minister Veerman raakt met zijn opmerkingen in een interview twee gevoelige snaren: het nieuwe zorgstelsel en de eenheid van kabinetsbeleid.

Trekt minister Veerman het nieuwe zorgstelsel in twijfel? Het is goed, zei hij zaterdag in een interview in de Volkskrant, dat er een nieuw stelsel komt dat mensen de keuze biedt tussen verzekeraars. Maar, zei hij er meteen achteraan, het is een illusie te denken dat mensen ook écht gaan kiezen.

De reacties op deze zin uit de Tweede Kamer zijn fel. Zeker coalitiepartij VVD is woedend en eist dat de minister zijn woorden intrekt. Zo niet, dan heeft Veerman weinig meer te zoeken in het kabinet, stelt Tweede-Kamerlid Schippers (VVD).

Waar komt deze opwinding vandaan? Met één opmerking snijdt de minister twee politiek gevoelige thema's aan: niet alleen het nieuwe zorgstelsel, maar ook de inmiddels veel besproken eenheid van kabinetsbeleid. Kabinetsleden horen, in politiek jargon, ,,met één mond te spreken''. Deze eenheid wordt in het kabinet-Balkenende streng bewaakt. Ministers horen in het openbaar beslissingen van het kabinet te verdedigen, áls zij al iets mogen zeggen over andermans beleid.

Dat geldt voor alle onderwerpen. Vorige maand nog leidde een interview met minister Pechtold (Bestuurlijke Vernieuwing, D66) tot ophef. Hij zei in De Telegraaf dat de aftrekbaarheid van de hypotheekrente wat hem betreft ter discussie gesteld moest worden. Het kabinet wil daar niet aan. In een debat met de Tweede Kamer legde hij zijn uitspraken zo uit dat die discussie in een volgend kabinet gevoerd moest worden. Diezelfde minister Pechtold vindt dat de eenheid van kabinetsbeleid ter discussie gesteld moet worden.

Veerman begint nu over een ander politiek gevoelig onderwerp, het nieuwe zorgstelsel overigens wel nadat hij verantwoordelijk minister Hoogervorst (Volksgezondheid, VVD) daarvan tijdens de vrijdagse ministerraad op de hoogste had gebracht.

Over vijf weken gaan de ziekenfondsen en particuliere verzekeringen op in één basisverzekering. De bedoeling is dat er meer marktwerking in de zorg komt. Het parlement heeft na jaren debatteren voor een privaatrechtelijk stelsel gekozen waarbij verzekeraars en ziekenhuizen ondeling concurreren. Burgers moeten kiezen om zo de verzekeraars en zorginstellingen scherp te houden.

Zowel de VVD als het CDA wil af van de inkomensafhankelijke premie. Daarom komt er op 1 januari een vaste premie voor de basisverzekering. Maar om te voorkomen dat groepen met lage inkomens er te veel op achteruit gaan, is gekozen voor een ingewikkelde zorgtoeslag.

Nu de invoering van het nieuwe zorgstelsel dichterbij komt, neemt ook de kritiek op de ,,losse eindjes'' in de wet toe. Minister Hoogervorst (Volksgezondheid, VVD) moest eind september nog veel toezeggingen doen om het nieuwe stelsel door de Eerste Kamer te loodsen. Het CDA leverde daar ook al verzet, omdat de wet nog te weinig rekening hield met risicogroepen, zoals onverzekerden. Veel belangenorganisatie vrezen vanaf 1 januari een chaos.

Mocht dat inderdaad gebeuren, stelde Hoogervorst de sceptici gerust, dan zal hij aftreden. Premier Balkenende zei eerder al dat een mislukking van het zorgstelsel zou betekenen dat het hele kabinet een probleem heeft.

De VVD wil dat risico's die het stelsel met zich meebrengen door de gehele coalitie worden gedragen. Zo willen de liberalen voorkomen dat alleen minister Hoogervorst en in zijn kielzog de VVD er verantwoordelijkheid voor draagt en dat het in de publieke opinie hún stelsel wordt. CDA'er Veerman, die op voorhand afstand lijkt te nemen van het zorgstelsel, wordt daarom hard bij de les gehouden en nog eens aan de eenheid van kabinetsbeleid herinnerd.