Trichet wilde laten zien wie de baas is

Met zijn besluit om van tevoren een renteverhoging aan te kondigen, heeft de Franse president van de Europese Centrale Bank zijn greep op de raad van bestuur van de bank versterkt, vindt Melvyn Krauss.

De aankondiging van Jean-Claude Trichet, de president van de Europese Centrale Bank, dat op de eerstvolgende bijeenkomst van de raad van bestuur van de bank, op 1 december, de rente zal worden verhoogd, zou weleens hét sleutelmoment van zijn ambtsperiode kunnen zijn.

Trichet heeft de renteverhoging van tevoren aangekondigd, nadat perslekken door dissidente leden bij het publiek verwarring hadden gezaaid omtrent de prioriteiten en plannen van de bank – hoge ECB-functionarissen spreken van een stap naar grotere transparantie. Het is een krachtig signaal van Trichet dat híj de raad van bestuur leidt.

Hoewel de raad van bestuur van de ECB het erover eens was geworden dat een renteverhoging in december nodig zou zijn, heeft een handjevol weigeraars in de raad – sommigen met een eigen agenda – geprobeerd de verhoging te verijdelen door misleidende en in één geval evident onjuiste informatie naar de pers te lekken.

In een anoniem lek naar een belangrijke financiële nieuwsdienst heeft een ECB-functionaris ten onrechte beweerd dat voor een renteverhoging unanimiteit vereist zou zijn. De implicatie was dat één duif haar zou kunnen tegenhouden. Trichet was razend en beschouwde dit als een guerrilla-actie. Hij heeft de onruststokers effectief het zwijgen opgelegd door de renteverhoging brutaalweg twee weken voor de bijeenkomst aan te kondigen.

Dit is niet de eerste keer dat de ECB met communicatieproblemen kampt. Meer dan eens, zowel onder Trichet als onder zijn voorganger Wim Duisenberg, hebben lekken in de pers en het daaruit voortkomende gekibbel ertoe geleid dat de raad van bestuur meer een kakofonie van dissonante stemmen leek dan een serieus overlegorgaan.

Het siert Trichet dat hij dit oude probleem nu heeft aangepakt, al heeft hij daarbij wel enkele personen tegen de haren in gestreken. De duiven zijn woedend over de vroegtijdige aankondiging, en een paar haviken – die wellicht terugverlangen naar de meer collegiale stijl van Wim Duisenberg – beschouwen de zet van Trichet als `uitsloverij' en `een greep naar de macht'. Het Financieele Dagblad viel Trichets vooraankondiging zelfs aan als zijnde eerder een blijk van zwakte dan van kracht – hij zou de greep op de raad van bestuur kwijt zijn.

Dat is niet billijk. De opstelling van degenen die zich tegen een gemeenschappelijk besluit bleven verzetten – een rechtstreekse aanval op Trichets leiderspositie – liet de ECB-president weinig keus. Wat moest hij doen? De weigeraars toestaan zijn persoonlijke geloofwaardigheid en die van de bank te ondermijnen?

Als gefrustreerde minderheden zich tegen de consensus blijven verzetten, zou dit de ECB-president er weleens toe kunnen brengen om zijn greep op de raad van bestuur te versterken, misschien zelfs wel beduidend meer dan de raad lief is. De controverse rond de vooraankondiging laat bovenal zien dat binnen de raad van bestuur van de ECB dringend behoefte bestaat aan een hernieuwde geest van consensus en collegialiteit.

Trichets aankondiging van een bescheiden renteverhoging roept het beeld op van een FED-achtige reeks kleine renteverhogingen over langere tijd. Maar de ECB-president heeft meteen laten weten dat hij niet van zins is in dit opzicht het voorbeeld te volgen van Alan Greenspan, de voorzitter van de Amerikaanse FED. Je zou zelfs kunnen verwachten dat de nieuwe leider van de Federal Reserve naar Europees voorbeeld prioriteit zal geven aan inflation targeting dit houdt in dat een centrale bank prijsstabiliteit boven alle andere doelstellingen stelt. Dan zou een tijdperk kunnen aanbreken waarin op het gebied van cruciale monetaire aangelegenheden de FED de ECB volgt, in plaats van andersom.

Melvyn Krauss is verbonden aan de Hoover Institution van Stanford University.