Retour Den Haag-Brussel

Senang-gesprek

Zo rond deze tijd wordt het voor de meeste Kamerleden weer tijd om aan de toekomst te gaan denken. Immers, binnen nu en anderhalf jaar zijn er weer verkiezingen. En nog dichterbij: over ongeveer een half jaar willen de respectievelijke kandidatencommissies van de politieke partijen weten wie er door wil en wie niet. En wie er door mág en wie niet natuurlijk.

Het ene Kamerlid heeft er na twaalf jaar Kamerlidmaatschap genoeg van en kijkt al uit naar een andere baan, een ander probeert de komende maanden juist wat meer in de gratie te komen bij zijn of haar fractievoorzitter om zo steun te krijgen voor een eventuele herverkiezing.

Zo ook bij het CDA. Tot nu toe was de sfeer goed binnen de 44 koppen tellende fractie in de Tweede Kamer. Fractievoorzitter Verhagen hield, ondersteund door de meest ervaren leden Gerda Verburg en Wim van de Camp, de afgelopen jaren met enige regelmaat zogenoemde `senang-gesprekken'. Of de Kamerleden zich een beetje op hun gemak voelden in de fractie, was daar de centrale vraag. Informele gesprekken, even bijkletsen, dat werk.

Maar sinds vorig jaar zijn daar formele functioneringsgesprekken bij gekomen, en die zijn serieuzer van toon. Zeker de gespreksronden van de komende maanden worden met enige argwaan door de Kamerleden bekeken.

Van enige koorts is nog geen sprake, meldt een fractiewoordvoerder, maar toch werpt de kandidaatstelling haar schaduw vooruit. ,,Van het CDA zul je de komende tijd weinig spannends horen, Kamerleden die door willen, kijken wel uit om risico's te lopen'', fluisterde een betrokkene vorige week al. (EK)

Groslijst

De VVD heeft nu al een lijst van tussen de zestig en tachtig kandidaat-Kamerleden die gelden als politiek talent. De Permanente Scoutingscommissie van de VVD, onder leiding van de Arnhemse burgemeester Pauline Krikke, heeft met al die kandidaten al gesprekken gevoerd. En er wordt nog steeds naar talent gezocht.

Pas na de zomer, als bekend is wie de lijsttrekker wordt van de partij, zal het hoofdbestuur van de VVD beslissen hoe de procedure wordt voor de uiteindelijke kandidatenlijst. Want er zijn natuurlijk ook zittende Tweede-Kamerleden die graag willen doorgaan. Met hen worden nu alleen nog maar de jaarlijkse functioneringsgesprekken gevoerd. Dat doet fractievoorzitter Jozias van Aartsen. Volgens zijn woordvoerder Henri Kruithof, zelf ook lid van de Scoutingscommissie, gaat het in die gesprekken nog niet over de tijd na de volgende verkiezingen.

Er zal uiteindelijk een groslijst komen met zo'n honderd kandidaten. De VVD-leden bepalen wie op een verkiesbare plek terechtkomt.

Kiesdrempel

Van de huidige 150 Kamerleden zijn er maar weinig die op eigen kracht zijn gekozen. Los van de lijsttrekkers die traditioneel de meeste stemmen trekken, waren er bij de laatste verkiezingen in 2003 achttien Kamerleden die genoeg (minimaal 16.091, een kwart van de kiesdeler) stemmen haalden. De meeste daarvan zaten bij de VVD. Minister Pechtold (Bestuurlijke Vernieuwing, D66) heeft inmiddels voorstellen gedaan om de drempel voor het aantal voorkeursstemmen te verlagen naar een achtste van de kiesdeler, ongeveer 7.500 zetels. Voor partijen wordt het dan lastiger om een `evenwichtige' lijst op te stellen die, zoals een CDA'er het noemt ,,geheel Tweede Kamer-proof'' is, ofwel dat de kandidaten genoeg kwaliteiten hebben voor een succesvol Kamerlidmaatschap.

Aldus...

,,Mijn vader leerde mij dat de menselijke samenleving is als hozen aan een lekke boot.'' (Minister Donner (Justitie, CDA) vorige week in de Tweede Kamer)

,,Straks krijg je bij een landelijke partij nog een amendement op je verkiezingsprogramma uit Schin op Geul. Democratie is een groot goed, maar niet binnen een politieke partij.'' (Marco Pastors vrijdag in een interview met Metro)

`Ik heb charisma'

De PvdA wil meer kandidaten met draagvlak in `de regio'.

Tweede-Kamerlid John Leerdam (PvdA) denkt dat hij óók burgemeester zou kunnen worden van Amsterdam, als de inwoners van die stad op een dag hun eigen burgmeester mogen aanwijzen. Tijdens een debat over de gekozen burgemeester, gisteren op het documentairefestival IDFA in Amsterdam, zwaaide hij met zijn armen in de lucht en riep: ,,Als er íemand is met charisma in deze stad, als er íemand is die weet wat er leeft...'' Hij maakte zijn zin niet af, maar zei dat hij wethouder Ahmed Aboutaleb zou challengen, als die burgemeester wilde worden.

Leerdam zei dat tienduizend mensen op hem hadden gestemd bij de laatste verkiezingen. Bijna de helft kwam uit Amsterdam-Zuid-Oost. Leerdam, van Antilliaanse afkomst, was opgestaan omdat een vrouw in de zaal vroeg waarom de organisatie geen vrouwen of zwarte politici had uitgenodigd. Hij zei: ,,Ík ben een zwart politicus.''

In de Tweede Kamer voert Leerdam namens zijn fractie het woord over Antilliaanse zaken en cultuurbeleid. Als Leerdam na de volgende verkiezingen toch weer in Kamer wil komen, kan hij kiezen: of hij wordt `regionaal kandidaat', en dan zal hij campagne voor zichzelf moeten gaan voeren, of hij probeert op de lijst te komen door zijn expertise.

Al twee jaar geleden hebben 23 afdelingen van de PvdA op een partijcongres laten weten dat die regionale spreiding van kandidaat-Kamerleden er zou moeten komen. Nu komen tien PvdA-Kamerleden uit Amsterdam en die kieskring leverde de partij twee zetels op. Twee Kamerleden komen uit Noord-Brabant en in dat gebied haalde de partij vijf zetels. Komend weekend kunnen de leden er een beslissing over nemen. Een commissie doet een voorstel waarin staat dat uit elke provincie of kieskring één kandidaat bij de eerste dertig op de lijst komt te staan. ,,De kwaliteit die je dan toetst'', zegt partijbestuurslid Rob de Vegt, ,,is het verwerven van draagvlak''.

Voor John Leerdam kan dat nauwelijks een probleem worden. Hij is verhuisd, zei hij gisteren, om dichter bij zijn achterban te zijn. De mensen in Zuid-Oost vinden het geweldig om hem – ,,gewoon met mijn boodschappentas'' – tegen te komen in het winkelcentrum.