Prijs is hoog, maar resultaat veel waard

Na een mega-schikking in het boekhoudschandaal kan Ahold nu met een schone lei verder. Maar hoe ziet die toekomst eruit?

,,Een streep onder het verleden.'' Hoe vaak zal topman Anders Moberg dit voor Ahold zo cruciale mantra de afgelopen jaren hebben benadrukt? En hoe vaak zal daar door analisten, media en andere professionele volgers van het Zaanse bedrijf bij getwijfeld zijn? Maar nu lijkt het eindelijk zo ver. Met de enorme wereldwijde schikking die Ahold, vooral met geldeisende beleggers in de Verenigde Staten, heeft getroffen lijkt de onderneming echt een streep te kunnen trekken onder het boekhoudschandaal dat het supermarktconcern in februari 2003 openbaarde en dat Ahold in zwaar weer bracht.

De prijs is hoog. Maar het resultaat veel waard. Met name de grote Amerikaanse class actions (collectieve eisen tot schadevergoeding) hingen als een dreigende donderwolk boven de onderneming. En aanvullende handelingen van de Vereniging van Effectenbezitters, zoals de enquête bij de Ondernemingskamer van het Amsterdamse Gerechtshof en een jaarrekeningprocedure, waren beklemmende acties met risicovolle uitkomsten. Vooral in het zakendoen en in financiële zin. Maar ook wegens alle publicitaire gevolgen. Juist dat effect, de voortdurende koppeling van de naam Ahold aan een belast verleden, is een gevolg waar de huidige top zo snel mogelijk van af wilde. Daarin lijkt zij nu geslaagd. De missie van voormalig advocaat Peter Wakkie, het lid in de raad van bestuur die zich bijna uitsluitend met de gevolgen van het boekhoudschandaal bezighield, is dan ook volbracht. Wakkie, die in oktober 2003 bij Ahold aantrad als Chief Corporate Governance Counsel, heeft zijn reputatie als dealmaker eer aangedaan, al heeft het bedrijf flink de portemonnee moeten trekken.

Helemaal uitwissen kan Ahold het verleden niet. Er lopen nog onderzoeken van beursautoriteit AFM en van de Amerikaanse justitie. En begin volgend jaar start voor de Amsterdamse rechtbank de inhoudelijke behandeling van de strafzaak tegen vier ex-bestuurders, onder wie voormalig topman Cees van der Hoeven. De hele geschiedenis van het boekhoudschandaal zal dan weer onder de loep komen te liggen. Maar het directe schadelijke gevolg voor het reilen en zeilen van de onderneming in haar huidige vorm is na vanochtend behoorlijk geminimaliseerd, ook al omdat Ahold eerder een schikking trof met de Amerikaanse beurswaakhond SEC en de kwestie strafrechtelijk met de Nederlandse justitie afkocht.

Wat betekent de schikking in de praktijk voor Ahold? In ieder geval kunnen makkelijker zaken worden gedaan. Bij onderhandelingen met bijvoorbeeld financiële partijen hangt de loden last van de Amerikaanse class actions niet meer boven de markt. En er is nog een mogelijk belangrijk effect. De Ahold-leiding heeft meer de handen vrij om delen van het concern eventueel af te stoten. Al langer wordt daarover gespeculeerd, vooral omdat Ahold moeite heeft zijn financiële doelstellingen te halen. Dat geeft voeding aan geruchten dat bijvoorbeeld dochter US Foodservice alsnog zou kunnen worden verkocht. Ook wordt gespeculeerd over het opknippen van de Europese- en Amerikaanse supermarkten.

Het wordt in ieder geval allemaal makkelijker: na het treffen van deze schikking kan gesteld worden dat het `beslag op het huis Ahold' is opgeheven.

De schikking is in meerdere opzichten groots aangepakt, qua grootte van het bedrag, maar ook qua reikwijdte. Het vergelijk zorgt ervoor dat alle tegen Ahold aangespannen civiele claims tot het verleden behoren. Naast het supermarktconcern zelf worden bovendien bijna alle betrokken partijen door de afgesloten overeenkomst gevrijwaard: van (ex)bestuurders tot consultants en van advocaten tot verzekeraars.

De VEB zal verdere eisen tot schadevergoeding aan het adres van voormalige bestuurders als Van der Hoeven, ex-financieel topman Michiel Meurs en oud topman Jim Miller van US Foodservice intrekken. Wel is vastgelegd dat Ahold zal proberen de schade te verhalen.

Het onderzoek naar wanbeleid dat momenteel loopt bij de ondernemingskamer van het hof in Amsterdam zal nog wel worden afgerond. De enqueteurs zullen rapport uitbrengen en Ahold en VEB beloofden vanochtend de uitkomsten ook te zullen publiceren. Maar de VEB zal geen gevolg verder aan de zaak geven, hoe de conclusies ook zullen luiden.

Opmerkelijk is dat één partij buiten de schikking valt: Deloitte. De huisaccountant speelt in alletwee de belangrijke facetten van het boekhoudschandaal een rol die nog met vraagtekens omgeven is. In Amerika ligt Deloitte onder vuur omdat zij bij gerommel met inkoopkortingen bij dochter US Foodservice niet goed opgelet zou hebben. En in Zaandam koos de accountant bij de problemen rond de consolidatie van de Scandinavische joint venture ICA eind 2002 een inzet die nog steeds niet is opgehelderd.

Bij het Zweeds/Noorse supermarktbedrijf waren tegengestelde `side letters' opgedoken (over de zeggenschap), maar Deloitte bleef daarover intern met Ahold overleggen en greep pas in februari 2003 in. Deloitte, tegen wie ook nog een tuchtrechtprocedure loopt, kan nare gevolgen van de Ahold-affaire ondervinden.

Zowel de VEB als Amerikaanse beleggers lieten vanochtend weten dat zij de pijlen op de accountant gericht houden. De Amerikanen stonden er de afgelopen maanden in de onderhandelingen met Ahold zelfs op dat Deloitte niet mee mocht doen met de schikking. De accountant zelf wil niet inhoudelijk op de zaak ingaan, maar wellicht dat er meer duidelijkheid komt als over een paar maanden de strafzaak tegen de ex-Ahold bestuurders gaat lopen. Daar, en bij de uitkomsten van het onderzoek dat de ondernemingskamer heeft verricht, komen misschien meer feiten op tafel.

Wat gaat de schikking Ahold kosten? Een deel van de schikking wordt in ieder geval gedekt door de aansprakelijkheidsverzekering die Ahold bij het Amerikaanse AIG heeft afgesloten. Aanvankelijk probeerde AIG bij de Haarlemse rechtbank deze polis nietig te verklaren omdat de verzekeraar door Ahold misleid zou zijn.

Maar nog voordat de juridische strijd door de rechter werd beslecht, legden Ahold en AIG vorig jaar de ruzie bij. Het supermarktconcern sloot een nieuwe aansprakelijkheidspolis af die tientallen miljoenen euro's extra kostte. Maar nu volgt het zoet: de verzekeraar neemt circa 100 miljoen euro van de schikking voor zijn rekening, verwacht Ahold. Het resterende bedrag zal het bedrijf makkelijk kunnen betalen.

De onderneming heeft volgens haar laatst gepubliceerde balans ruim 3,1 miljard euro in kas. Daarvan is vorige maand bijna 1 miljard euro gebruikt om een aantal obligaties vervroegd af te lossen. De eenmalige last van 896 miljoen voor de schikking kan Ahold ruimschoots uit de bestaande middelen financieren. Overigens zal het concern de last nog in het derde kwartaal (dat eindigde op 30 september) laten vallen.

Aholds boekhoudschandaal vertaalde zich in een miljardenverlies over 2002 en een duur noodkrediet bij de banken. Het concern heeft de schuldenlast sindsdien gehalveerd, voornamelijk door het verkopen van bedrijfsonderdelen en een reddingsoperatie waarbij Ahold voor 3 miljard nieuwe aandelen uitgaf.

Nu, zo zegt de onderneming, is er dus echt een schone lei. En, benadrukt Ahold, de prijs is hoog, maar niet zo hoog als de schikkingen rond bedrijfsschandalen bij Enron en Worldcom.