`Na 24 uur moet er toch weer stroom zijn'

Eén doffe knal en de gemeente Haaksbergen zit ruim twee dagen zonder stroom. ,,De hond is nóg van de kaart.''

Enkele hoogspanningskabels knappen, 24.000 mensen in Haaksbergen komen zonder stroom te zitten, waarna het ruim vijftig uur duurt voordat de stroomvoorziening bij iedereen is hersteld. Hoe dat kan? ,,Dat is voor ons dé grote vraag'', zegt burgemeester Loohuis van Haaksbergen. ,,In dit land, met zoveel luxe en materiaal, moet het toch mogelijk zijn het spul binnen 24 uur weer aan de gang te krijgen.'' Ook de Overijsselse commissaris van de koningin en de CDA-fractie in de Tweede Kamer eisen opheldering over de gang van zaken in het Twentse Haaksbergen, waar de kerkklok vrijdagmiddag om 13.48 stil bleef staan.

Op verschillende plaatsen in het buitengebied waren elektriciteitsleidingen van de hoogspanningsmasten geknapt. De kabels waren door ijsafzetting verzwaard en gingen `dansen' in de wind. ,,Een doffe knal, de hond is nóg van de kaart'', zegt melkveehouder Frans Wielens, die vanaf zijn erf de kromgebogen masten aanwijst. De koeien van Wielens hebben twee melkbeurten overgeslagen, voordat er een noodaggregaat was. ,,Sommige koeien hadden wel veertig liter, dit had niet veel langer moeten duren.''

Omdat het slechte weer de reparatie aan de masten vertraagt, blijven ongeveer 15.000 inwoners van Haaksbergen ruim twee dagen en nachten verstoken van elektriciteit. Pas in de loop van de zondag krijgen ook zij, eerst met noodaggregaten en later via het reguliere net, weer stroom.

In het centrum van Haaksbergen steekt inwoner Erwin Rothman, gehuld in twee fleecetruien, een duim op als een vrachtwagen uit Eindhoven een aggregaat aflevert bij zijn flat. Twee dagen zonder verwarming, koelkast, computer, televisie en radio is ,,geen pretje'', zegt Rothman. ,,Ik ben aan het einde van mijn Latijn.'' In totaal installeert energieleverancier Essent ruim honderd aggregaten op transformatorhuisjes.

Zaterdagmiddag blijkt er opeens een grote behoefte aan de aggregaten, als Essent de gemeente verrast met het bericht dat de reguliere stroomvoorziening aan het einde van de dag niet is hersteld. Kort tevoren is de bevolking via geluidswagens meegedeeld dat dit wel het geval zou zijn. De gemeente richt in allerijl noodopvang in voor mensen die geen tweede nacht in hun koude huis willen doorbrengen. Hoewel de nood uiteindelijk minder hoog blijkt dan gedacht – slechts twee mensen slapen in een sporthal – en er geen ongevallen zijn, is burgemeester Loohuis boos. ,,Essent heeft zaterdagmiddag gezegd dat er niet voldoende noodaggregaten beschikbaar waren. Ik weigerde dat te geloven en heb geëist dat ze zouden komen, al moesten ze uit Timboektoe gehaald worden.''

Aan het begin van de zaterdagavond blijken er opeens toch aggregaten voorhanden te zijn. Ze komen uit alle delen van Nederland (onder meer van Defensie), België en Duitsland. ,,Essent heeft zich er veel te snel bij neergelegd dat er geen aggregaten meer waren'', concludeert Loohuis. ,,Zij roepen iets ergens in een kamertje. Maar wij lopen in het dorp rond, krijgen de verzoeken om hulp, zien de noodsituaties.''

,,Wij hebben nimmer beweerd dat er geen aggregaten meer waren'', zegt Henk Engbers, manager netbeheer. ,,Het was in verband met het slechte weer alleen moeilijk om ze op tijd hier te krijgen.'' Volgens Essent gaan veel aggregaten naar Duitsland, waar ook vele tienduizenden mensen zonder stroom zitten als gevolg van het slechte weer. Ook in Zeeland zijn stroomproblemen.

De burgemeester wil een grondige evaluatie waaruit moet blijken of er sprake is geweest van ,,tegenwerking''. Ook moet er gekeken worden naar het elektriciteitsnet. De afgelegen gemeente wordt door slechts twee elektriciteitslijnen van stroom voorzien. Tot verbazing van Loohuis zijn er geen omleidingmogelijkheden. ,,Je kunt je afvragen of dat verstandig is. Desnoods moet dat via Duitsland te regelen zijn.''

Maar volgens Essent zijn er meer gemeenten, ook middenin het land, die afhankelijk zijn van enkele lijnen. Manager Engbers spreekt over een ongelukkige samenloop van omstandigheden. Zo'n fatale combinatie van zware sneeuwval, ijsvorming en een verkeerde windrichting, is volgens hem het laatst in 1979 voorgekomen. Van achterstallig onderhoud of te dunne kabels is geen sprake, aldus Engbers.

Voor particulieren is er een standaard compensatievergoeding van 35 euro; grote bedrijven krijgen 910 euro. In tegenstelling tot particulieren kunnen ondernemers geen schade claimen. ,,Ik heb in deze drukke tijd van het jaar twee dagen omzet gemist, Dat maak ik niet meer goed'', zegt Hema-bedrijfsleider Eric ten Brinke. Van overmacht is volgens hem geen sprake. ,,Dat er een kabel knapt kan gebeuren. Maar dat je dan zo lang zonder stroom zit, daar kan ik met mijn pet niet bij.'' Inwoner Alexander de Winter: ,,Essent stopt miljoenen in sponsoring van het schaatsen maar ze kunnen beter hun eigen installaties eens goed nakijken.'' Eric de Ruiter vindt dat de mensen niet zo snel moeten zeuren. ,,We zijn teveel gewend aan luxe, je moet kunnen improviseren.''

hoofdartikelpagina 7