Lopers luidruchtigst bij de gevangenis

Duizenden deelnemers grepen de Great Ethiopian Run, een prestatieloop in Addis Abeba, aan voor een demonstratie tegen de Ethiopische regering. Hoewel lopers massaal uiting gaven van hun haat bleven ongeregeldheden uit.

Voor buitenlandse lopers was het een speciale ervaring temidden van demonstrerende deelnemers van een prestatieloop tien kilometer door de Ethiopische hoofdstad Addis Abeba te rennen. De jaarlijkse Great Ethiopian Run bood sympathisanten van de oppositie gisteren een welkome gelegenheid opnieuw de regering onder leiding van premier Meles Zenawi aan te klagen. En daar werd dankbaar gebruikt van gemaakt, waardoor de neutrale lopers met een toenemend gevoel van onbehagen de finish op het grote Meskelplein zagen naderen; dáár kon het door de massaliteit tot een escalatie komen.

Dat gebeurde niet. Uiteindelijk eindigde de Great Ethiopian Run vreedzaam en bleef de uiting van frustratie beperkt tot spreekkoren. Maar die waren dermate intens dat bij de deelnemende buitenstaanders de rillingen bij vlagen over de rug liepen. Elke keer als massaal om vrijlating van de gevangenen werd geroepen, maar vooral als uit duizenden kelen grimmig `Véé, Véé, Véé' klonk bij het tonen van het V-teken was een siddering in de mensenmassa voelbaar.

De angst voor een uitbarsting was niet ongegrond, omdat de oproerpolitie begin deze maand hard heeft ingegrepen bij demonstraties tegen de uitslag van de verkiezingen. Er viel toen een vijftigtal doden en er werden, volgens een officieuze telling, 50.000 tegenstanders van de regering opgepakt. Het demonstratieverbod dat sindsdien geldt, kon via de Great Ethiopian Run, met 25.000 lopers de grootste prestatieloop van Afrika, voor even worden omzeild. Het verplichte gele T-shirt voor de deelnemers verschafte de demonstranten gisteren tijdelijk immuniteit.

Hoewel duizenden deelnemers de loop in Addis Abeba van start tot finish een demonstratieve lading gaven, klonken de spreekkoren het luidst bij het passeren van de gevangenis waar talrijke leden van de oppositie zitten opgesloten, ter hoogte van het nationaal paleis van president Meles Zenawi, maar vooral op plekken waar camera's van de Ethiopische televisie stonden opgesteld.

De protesten van de deelnemers vielen in goede aarde bij de toeschouwers; velen die de gele golf gadesloegen en de protesten aanhoorden, maakten solidair het V-teken. De opluchting over de geweldloze afloop van de Great Ethiopian Run was het grootst bij wedstrijddirecteur Haile Gebrselassie en organisator Richard Nerurkar, een Britse oud-marathonloper die zes jaar geleden in Addis Abeba is neergestreken omdat zijn vrouw er een baan als dokter kreeg. Het tweetal had zich vooral zorgen gemaakt over de aanwezigheid van de federale politie.

Uit angst voor ongeregeldheden had de regering, buiten medeweten van de organisatie, de beveiliging van de prestatieloop op een hoger niveau gebracht. In de vier voorgaande jaren was de bewaking nog in handen van de politie van Addis Abeba.

Nerurkar: ,,Een uur voor de start zei Haile nog tegen me dat de sfeer hem allerminst beviel. Hij vreesde niet dat demonstranten de Great Ethiopian Run zouden kidnappen, omdat Ethiopiërs de loopsport respecteren, maar hij weet wel hoezeer de bevolking de federale politie haat. En hun aanwezigheid had zomaar tot provocaties en een confrontatie kunnen leiden.''

De gewelddadige ongeregeldheden van enkele weken terug zat de organisatie van de Great Ethiopian Run in meer opzichten dwars. Lange tijd was het onzeker of de race kon doorgaan, omdat de regering niet zat te wachten op een massale samenscholing van mensen. De relatieve rust in combinatie met de wetenschap dat afgelasting van het evenement de woede onder de bevolking nog meer zou aanwakkeren, leidde uiteindelijk tot toestemming. Maar toen was voor de organisatoren het commerciële kwaad al geschied, want als gevolg van gespannen situatie bleven veel buitenlandse deelnemers en buitenlandse media weg.

Vooral het besluit van de Britse omroep BBC een aangekondigde reportage over de Great Ethiopian Run af te blazen, kwam Nerurkar ongelegen. Hij is voor fondswerving met name aangewezen op buitenlandse sponsors en dan is de aanwezigheid van een buitenlandse televisieploeg van eminent belang.

Nerurkar: ,,De economie van Ethiopië draait op een dermate laag niveau, dat er uit het land zelf weinig geld is te halen. Bedrijven begrijpen vaak niet eens welk effect er van sponsoring uitgaat. Maar zouden ze dat wel hebben, dan kunnen we ze weinig bieden. De meeste Ethiopiërs hebben geen televisie en de oplage van de kranten komt niet boven de 20.000, een minimale hoeveelheid op een bevolking van ruim 70 miljoen mensen.''

Maar er was nog iets wat Nerurkar en Gebrselassie vooraf angst inboezemde. Er konden geen medailles worden uitgereikt, omdat de levering vanuit China drie weken was vertraagd, zodat het schip met de lading niet tijdig kon aanmeren in het buurland Djibouti, van waar de bestelling via het spoor naar Addis Abeba gebracht had moeten worden. Voor zover Nerukar bekend is het schip met de medailles blijven steken in de haven van het oliestaatje Dubai.

,,Weet je wat het is'', vertelde Nerurkar gisteren na afloop van de Great Ethiopian Run, ,,vorig jaar ontaardde de medaille-uitreiking in een chaos en werd ik belaagd door boze deelnemers, die hun plak niet tijdig kregen. Dat was een angstaanjagende ervaring. Ik vreesde opnieuw problemen, omdat we de deelnemers een coupon moesten geven waarmee ze over twee weken hun medaille kunnen ophalen. Maar merkwaardig genoeg verliep de uitreiking van de bonnen probleemloos.''