Kadyrov kiest zijn parlement

De Tsjetsjenen `kozen' gisteren een nieuw parlement – een farce waarop niemand toezag behalve de organisatoren zelf.

En de winnaar is: Verenigd Rusland. Gisteren stemde Tsjetsjenië voor een nieuw parlement, een nieuwe stap in de politiek van `normalisering'. En uiteraard won de `partij van de macht' met overmacht: met bijna 62 procent van de stemmen.

Poetin sprak vanochtend van het sluitstuk van het herstel van de grondwettelijke orde in Tsjetsjenië. De Russische tv-kijker kon gisteravond zien dat Tsjetsjenië kalme, zelfs feestelijke verkiezingen had gehouden. Bezoekende journalisten werden samengebracht in stembureau 377, waar een orkest optrad en flink werd gedanst.

Eerder stemde Tsjetsjenië – dat al sinds 1994 in staat van oorlog is en waar sindsdien 100.000 doden zijn gevallen – al per referendum vóór een grondwet die de deelrepubliek nauw aan Rusland verbindt en tweemaal voor een nieuwe president – de eerste, Achmed Kadyrov, werd vorig jaar opgeblazen. Ook ditmaal ontbreekt het niet aan democratische franje. Acht partijen nemen deel, 350 kandidaten voor 58 zetels, er hangen hier en daar zelfs oppositieposters. Rond twee uur 's middags overschrijdt de opkomst het wettelijk minimum van 25 procent, bij sluiting van de stembureaus is ze gestegen tot ruim 60 procent.

Een farce? De correspondent van Kommersant signaleert algehele apathie, kiezers die bij binnenkomst in het stembureau bedeesd vragen op wie ze ditmaal moeten stemmen. De correspondent zelf brengt op vier plaatsen zijn stem uit. Het maakt weinig uit, want niemand ziet toe op een eerlijke telling. Onafhankelijke waarnemers zijn er nauwelijks, de OVSE blijft weg omdat de veiligheid niet is gegarandeerd. Andreas Gross van de Raad van Europa signaleert een `klimaat van angst'.

De hoogste gekozen autoriteit is de president, ene Aloe Alchanov. Hij volgde Achmed Kadyrov op na diens gewelddadige dood met het soort verkiezingsuitslag waarvan het Kremlin houdt: 74 procent. De echte macht ligt in handen van Kadyrovs zoon Ramzan, een 29-jarige boksfanaat met rossige baard. Hij werd vorig jaar eerste vice-premier omdat hij nog te jong was om president te worden.

Ramzan leidt de vijfduizend man tellende Tsjetsjeense politie, die door mensenrechtenorganisaties wordt beticht van een fiks aandeel in de 1.700 verdwijningen van de afgelopen jaren. Op Ramzan richtten zich gisteren de camera's van de Russische tv: biddend op het graf van zijn vader, zingend met zijn vrienden rond de eettafel, in zijn privé-wapenmuseum. Zijn dorp Tsenteroi is een van de weinige plekken in Tsjetsjenië waar van serieuze wederopbouw sprake lijkt.

Ramzan Kadyrov begon onlangs met de bouw van een aquapark, organiseerde een popconcert en nodigde de failliete bokser Mike Tyson uit om een boksgala te openen. Zijn clan speelt de hoofdrol in de Russische politiek van `Tsjetsjenisering', waarbij het leger de controle aan loyale Tsjetsjenen overdraagt. Kadyrov en zijn mannen bewegen op hun beurt met succes vermoeide rebellenleiders tot overlopen, soms door hun familie te gijzelen in hun privé-gevangenis. In Tsjetsjenië heten de rebellen tegenwoordig politie.

Deze politiek van Tsjetsjenisering zorgt voor een schijn van normaliteit, maar bindt het Kremlin wel met handen en voeten aan het eenmansbewind van een corrupte, gewelddadige en impopulaire leider. Ramzan Kadyrov zal het nieuwe parlement vol loyalisten zetten, voorspellen analisten. De Tsjetsjenen zelf hebben daarover geen illusies, zo blijkt uit een recente peiling: 72 procent gelooft dat Kadyrov de uitslag van de verkiezingen bepaalt, 9 procent houdt het op Poetin en 2 procent op de kiezers.

Op langere termijn lijkt dat een recept voor onrust. Tsjetsjenië is inherent `parlementair': raden van clanleiders regelen van oudsher in onderling overleg de zaken. Dat verhoudt zich slecht met de dictatoriale neigingen van Kadyrov en diens clan. Maar het Kremlin is al lang blij met de huidige, relatieve rust onder het motto: wij doen alsof we heersen, zij doen alsof ze gehoorzamen.