Een jazzode aan rouw

,,Ik was in New York om met jazz-zangeres Denise Jannah op te treden in jazzclub The Blue Note. We logeerden los van elkaar bij vrienden, ik in Brooklyn. Op de ochtend dat de twee vliegtuigen tegen de Twin Towers vlogen, was ik alleen in het appartement. Gek genoeg, er was geen televisie, hoorde ik pas per telefoon van mijn echtgenoot in Nederland wat er was gebeurd. Ik ging de straat op en kwam een stroom mensen tegen, komend vanaf de Brooklyn Bridge. Ze droegen foto's van familieleden en hun lichamen waren bedekt met stof. De ontreddering was groot.''

Componiste en pianiste Amina Figarova, geboren in Bakoe, Azerbeidjan, trad lange tijd op als concertpianiste, maar ontwikkelde tijdens een studie aan het Rotterdams Conservatorium ook haar gevoel voor geïmproviseerde muziek. Figarova, nu vijftien jaar in Nederland, maakte sindsdien tal van eigen cd's met mooie mysterieuze jazz. Daarnaast componeerde ze de muziek van de musical Diana. Haar nieuwe cd September Suite is haar eerbetoon aan rouw. De aanleiding vormden de terreuraanslagen in New York en Washington, maar ook haar eigen persoonlijke verlies van een familielid twee jaar geleden heeft ze verwerkt in haar muzikale gevoelsanalyse. Met haar sextet, met daarin echtgenoot en fluitist Bart Platteau, beschrijft Figarova de stadia van verdriet in negen delen.

,,Ik was dagen murw geslagen en was blij toen we, na ons optreden – nota bene een paar dagen na de aanslag – naar Nederland terug konden. Ik zal dat onbestemde gevoel nooit vergeten. Na het zien van diverse tv-documentaires in de weken erna voelde ik me zo in de war dat ik achter de piano ging zitten. In minder dan geen tijd was er Numb, de openingscompositie van September Suite. Mijn linkerhand beschreef in donkere noten de rook boven Ground Zero, als metafoor van de `lelijke waarheid'. Mijn rechterhand verbeeldde het grote verdriet van de achterblijvers wanneer levens ineens wegvallen.

,,Numb is een prachtig emotioneel stuk, maar ik kon het lange tijd niet opbrengen om uit te voeren, laat staan op te nemen. Gaandeweg schreef ik er nieuwe delen bij, maar bij het uitvoeren werd ik regelmatig overmand door flinke huilbuien. Het verdriet werd gevoed door het overlijden van mijn vader. Door zijn dood ontwikkelde zich een bepaald verbond met achterblijvers overal ter wereld, want ook ik moest door alle stadia van rouwverwerking heen. En zo werd mijn compositie een grotere ode aan rouw. Een schets van het verdriet, dat zich in iedere vorm kan voordoen.

,,De September Suite kent een duidelijke opbouw. Alle stadia komen voorbij. Van je totaal lam en leeg voelen en door het verdriet, is er ook de ontkenning en de ontzettende boosheid. In When the Lights Go Down gaat het over de achterblijver die 's nachts alleen is met zijn verdriet. Pas in rust, wanneer het werk is gedaan, komen de gedachten en de gevoelens van eenzaamheid en rouw.

,,De suite is voor de cd in negen delen geknipt. Aangezien de muziek op sommige momenten best donker is, Bart produceert op zijn fluit aardig wat lage noten, kan ik de compositie niet overal uitvoeren. Deze serieuze luistermuziek past niet altijd in een rommelige jazzclubsfeer. Soms zie ik herkenning bij het publiek. Ik heb al eens e-mails ontvangen waarin mensen me vertellen wat ze voelden. Natuurlijk zou ik deze muziek graag in New York laten horen. Juist omdat het daar hoort. Lelijke emotie kan zo iets moois opleveren.''

Amina Figarova: September Suite. Cd-presentatie 30/11, Theater Lantaren/Venster, Rotterdam (Re. (010) 2772277). Concertdata: www.aminafigarova.com