Vinex-wijken

Greetje de Graaff (links) en Mickelle Haest testen elke maand een trend in Leven &cetera. Deze week: Vinex-locaties. Er wordt flink doorgebouwd aan deze jonge woonwijken vlakbij stad en snelweg, genoemd naar de VIerde Nota ruimtelijke ordening EXtra. Haest & De Graaff testen drie van zulke nieuwbouwwijken waar honderdduizenden een huis zoeken

1IJBURG:

PIONIEREN

Een eigen huis, een plek onder de zon. Als we de Bustehouder – de brug die IJburg verbindt met de bewoonde wereld – over rijden, verrijzen eigen huizen in overvloed. IJburg is de wijk in aanbouw bij Amsterdam, op een kunstmatig eiland in het IJmeer. De zon laat zich niet zien. Een minuut nadat we uitgestapt zijn, hebben we onze eerste parkeerbon al te pakken. We kijken omhoog en zien vertrouwde gevels vol appartementen tot hoog in lucht. Fietsen staan stevig vastgeketend bij elkaar. Gelukkig, we zijn nog steeds in Amsterdam.

De Graaff is op zoek naar koffie. Blok 4, moderne horeca, laat ons pas om twaalf uur toe. We beproeven ons geluk in de supermarkt die is gevestigd in een uit de kluiten gewassen partytent. Het assortiment is dat van een campingwinkel, maar dan met extra veel hondenbrokken en exclusieve uitheemse smaken. Als Haest wil afrekenen – het worden twee cafeïnerijke cola – kan dat alleen met pinpas. ,,Deze tent is niet te beveiligen'', zegt de bedrijfsleider. Wie dure zaken als sigaretten en strippenkaarten wil, moet een half uur wachten, daarvoor wordt op en neer naar Amsterdam geraced.

Dit is dus pionieren. Zeven kleuters op het speelplein doen er, in afwachting van meer speelkameraadjes, ook aan mee. De wind blaast ons langs appartementenblokken naar de laagbouw: huurhuizen en villa's. Onderweg komen we vele blije burgers tegen. IJburg biedt niet alleen plek aan kinderwagens, maar ook aan kleine bedrijvigheid. Het kan best wat worden hier. Maar wij willen liever niet de komende tien jaar zandhappen.

De Graaff staat tot aan haar kuiten in het bouwzand als ze in de villawijk de romantiek van het water wil ervaren. Haest besluit de rollen om te draaien en fluit de bouwvakkers naar zich toe. Welke dromen van pioniers die hun eigen kavel mogen inrichten, vervullen zij? Een bibliotheek met loopbrug, jacuzzi in de slaapkamer, fitnesscentrum of zwembad in de kelder.

Tot grote schrik van De Graaff worden de voortuinen met beton geplaveid om de auto te kunnen parkeren. In de supersonische autolift kunnen zelfs vier auto's tegelijk: twee onder de grond en twee op het maaiveld. De alarmsystemen vinden gretig aftrek in de buurt. Wordt dit het nieuwe Amsterdam Zuid, maar dan zonder pistoolschoten?

Oordeel:

In twee woorden: stedelijke belofte

www.ijburg.nl

2LEIDSCHENVEEN: UNIFORM

In Leidschenveen bij Leiden is langs de drukke doorgaande weg `een groen gebied als akoestisch landschap is gerealiseerd'. We zien onszelf al jodelend over zachtgroene heuvels huppelen. De werkelijkheid leidt naar een met gras beklede geluidswal. We klimmen omhoog en overzien uitgestrekte bebouwing omsloten door snelwegen, rijkswegen, treinrails en industrieterreinen.

Verloren lopen we door eindeloze straten, de wind waait zand om onze oren, een plastic bloempot vliegt voorbij. Op elke straathoek zoeken grote hoeveelheden lege kliko's beschutting bij elkaar. We zien een jonge vrouw wanhopig haar eigen kliko in de massa zoeken. Haest en De Graaff zouden in de deze uniforme lanen hun eigen huis zelfs niet terug kunnen vinden. Maar dat is eenvoudig op te lossen. Haest koopt bij het tuincentrum een extravagante bloempot en zet die naast haar voordeur. Zo doet iedereen het.

Als we verder lopen, wordt de ene uniformiteit ingewisseld voor de volgende. Bij bakstenen blokkendozen zijn de onderscheidende bloempotten vervangen door enorme fotoprints op glazen voordeuren. Paleizen, landhuizen en mediterrane villa's weerspiegelen het onbereikbare. Er is één uitzondering. De Graaff blijft geshockeerd staan voor een armoedig derde-wereldhutje.

Het is half zes, de buurt stroomt vol. De bevolking is minder wit westers dan we in grijs vinex hadden verwacht. Stationwagons vol kinderzitjes draaien de wijk in. Bus 42 spuugt forensen uit. Wij zijn verheugd over dit gemengde publiek. Arm, rijk, autochtoon, allochtoon, net als in de echte stad.

Maar zo leuk is het helemaal niet. Op iedere straathoek wordt de ellende over ons uitgestort. Alle bewoners zijn mild over de eigen straat met hun eigen soort mensen, maar o wee, de straat verderop! De sociaal-huurders klagen over de lelijke poshe (bekakte) wijk, in de duurdere straten wordt geklaagd over de anderen. De mensen zijn pluriform, maar ze klagen uniform. We zoeken een weg uit deze aaneengeregen troosteloosheid en botsen tegen snelweg, spoorlijn en geluidswallen. Waar is hier de nooduitgang?

Oordeel:

In twee woorden: uitgestrekte triestheid

www.leidschenveen.nl

3BRANDEVOORT:

NIEUW OUD

De succesvolste en gewildste Vinex-locatie van Nederland ligt bij Helmond en heet Brandevoort. Door de Vestepoort rijden we de wijk binnen. Probleemloos parkeren we voor nieuwbouw zeventiende-eeuwse herenhuizen aan de gracht. Vol ongeloof aanschouwen we een gietijzeren markthal naar Frans model, bordesjes, antieke lantaarns, nostalgische markiezen, bruggetjes en ouderwetse uithangbordjes. De pedicure heeft een gevelsteen naar authentiek model: `Op den voet – 2001'. Zijn we in het Openluchtmuseum Enkhuizen of in Disneyland?

Niet te geloven, er is voor ons toch een plaatsje aan de grachtengordel. Wij willen dolgraag kennismaken met onze toekomstige stadsgenoten, maar er is niemand op straat. En de bouwvakkers praten niet zo gemakkelijk, zij fluiten liever. Zoekend lopen we door chique namen als Laan door de Veste, Herenlaan en De Plaetse. Haest voelt zich thuis. De Graaff heeft ondertussen een potentiële vriendin gespot. De Brabantse – in bordeauxrode poncho achter de buggy – vindt het wonen hier zalig. ,,Heerlijk rustig, kindvriendelijk en sfeervol. Ik kan heel goed met mezelf overweg. Ik heb verder niemand nodig.''

Op zoek naar een ander dus. Op de Broederwal gluren we door de ramen, er is toch niemand thuis in dit tweeverdienerwalhalla. Op de wallen wordt keurig netjes geleefd. Met onze voeten tussen symmetrisch geplaatste potten zien we zorgvuldig gestylede plaatjes uit woonbladen – Klassiek, Koloniaal of Modern.

In de historische straatjes vinden we een opvallende overdaad aan schoonheidssalons. Alle schoonheid is cosmetisch: de huizen, de interieurs en blijkbaar ook de gezichten. Ongepolijst leed voltrekt zich hier achter gesloten deuren. Een aantrekkelijke papa weet ons de bordjes `te koop' te verklaren: ,,Iedereen houdt het hier prima uit, alleen sommige echtparen niet met elkaar.'' Aan het begin van de dag waren we ons nog ten volle bewust van de Anton Pieckerige namaak. Aan het eind zegt Haest zonder enige ironie in haar stem: ,,Laten we via de markthallen teruglopen.''

Oordeel:

In twee woorden: cosmetische kneuterigheid

www.brandevoort.nu

TEST UZELF: WIE WOONT WAAR?

Oplossing: A-3 Brandevoort; B-1 IJburg; C-2 Leidschenveen