Uit de kast in `Saving Face'

De film `Saving Face' beleefde gisteren in Rotterdam zijn Europese première. De Amerikaanse regisseur Alice Wu maakte een film over de generatiekloof tussen Chinese migranten in New York.

Oma Wai Po richt haar blik op de voeten van haar veramerikaanste kleindochter Wil en zegt: ,,Ha, zulke gympen had ik tijdens de revolutie ook.'' De kloof tussen drie generaties Chinezen lijkt in een opmerking gedicht. Maar een tijd later zegt moeder tegen haar dochter: ,,Je kunt niet in een adem zeggen dat je van me houdt, en dat je lesbisch bent. Ik ben een goede moeder geweest. Dus mijn dochter is niet lesbisch.''

De moeder van Wil is vooral bang voor wat de rest van de Chinese gemeenschap er van zal vinden. Alice Wu nam dit confucianistische juk, het krampachtig vermijden van gezichtsverlies, als uitgangspunt voor haar eerste film Saving Face. De film, die donderdag in Rotterdam zijn Europese première beleefde, en vorige week het Gay & Lesbian Filmfestival opende in Hong Kong, vertelt het verhaal van een jonge veelbelovende chirurg die verliefd wordt op danseres Vivian. Beiden zijn Chinezen van de derde generatie. Dan blijkt de 48-jarige moeder van Wil ook nog zwanger te zijn, de vader is onbekend. Met deze explosieve cocktail voor gezichtsverlies worstelen moeder en dochter zich door de film heen.

De Chinees-Amerikaanse regisseur Alice Wu maakte met Saving Face een lichtvoetige komedie over een serieus thema in de stijl van Bend it like Beckham en My Big Fat Greek Wedding dat ook doet denken aan de dochter-moederverhouding van The Joy Luck Club. Ouders die de taal van herkomst spreken, hun kroost dat terugpraat in het Engels, en de vele kronkels waarin de jongere generatie zich beweegt om zowel hun moderne levensstijl te behouden als hun conservatieve ouders te plezieren.

Ondanks het feelgood-gehalte en de soms karikaturale personages – de roddeltantes in de kapsalon, de koppige en stoïcijnse pater familias, de hippe zwarte buurman – maakt Saving Face een statement. De film zou wel eens dezelfde functie als Ang Lee's The Wedding Banquet uit 1993 kunnen hebben, die ook het thema homoseksualiteit onder Amerikaanse Chinezen aanroerde, en vaak werd gebruikt bij coming outs. Draai de video af voor je ouders als verzachting voor de erop volgende onthulling.

Op homoseksualiteit rust in Chinese kringen sinds het communisme – homoseksualiteit is een belemmering voor het genereren van revolutionaire nakomelingen – een taboe, maar wordt tegenwoordig in China met name in de steden steeds meer geaccepteerd.

Er zijn volgens Remy Christini, die bij het debat na de vertoning aanwezig was en een promotieonderzoek doet naar homo's in China bij de Universiteit van Leiden, al jaren alternatieve clandestiene homofeesten. En, `kameraden' zoals ze worden genoemd, ontmoeten elkaar ook veel op het internet. Maar nu komt er van officiële kant een versoepeling. Met de stormachtige economische ontwikkeling die het land doormaakt en de toenemende aids-problematiek, begint de overheid het onderwerp homoseksualiteit langzamerhand te erkennen. Christini: ,,Op de Chinese staatstelevisie was laatst een programma waarin een Chinese jongen vertelde dat hij homo was en besmet was met het hiv-virus. Hij zei dat hij de besmetting had opgelopen uit gebrek aan kennis. Inmiddels is voorlichting over het onderwerp toegestaan omdat de overheid er ook belang bij heeft de homoseksualiteit uit de illegaliteit te halen en de verspreiding van aids te beperken.'

In Peking is al tweemaal een homofilmfestival georganiseerd. Maar zo snel als de tolerantie in China toeneemt, gaat het nog niet bij de geëmigreerde Chinezen.

De film Happy Together (1997) van Wong Kar-Wai over een homoseksueel koppel mocht in Singapore niet vertoond worden: de generatiekloof lijkt bij migranten groter dan in het moederland. Wu's film is een lichtvoetig liefdesverhaal die de lesbische relatie uit de taboesfeer haalt, en die pleit voor openheid en modernisering. Hopelijk lukt het haar ook met haar boodschap door te dringen in de overzeese gebieden.

Saving Face vorige week het Gay & Lesbian Filmfestival in Hongkong.