Schaakfamilie

Iemand herinnerde me er aan dat de jeugdwereldkampioen vroeger als beloning de titel van internationaal meester kreeg. Ik wist dat het waar was, maar ik kon het nauwelijks meer geloven, zo'n nederige titel voor zo'n belangrijke prestatie. Het is een teken dat de meestertitel vijftig jaar geleden belangrijker was dan nu en ook dat het internationale schaakleven toen op een laag pitje stond, waardoor het mogelijk was dat hoogbegaafde schakers van 20 jaar nog weinig internationale ervaring hadden. Later kreeg de jeugdkampioen de grootmeestertitel. Als die regel nog bestaat is hij zinloos geworden, want de sterke spelers in de jeugd zijn al lang grootmeester.

De afgelopen weken werd het wereldkampioenschap voor schakers tot 20 jaar in Istanbul gespeeld. Turkije is een waar schaakcentrum geworden waar belangrijke toernooien worden gehouden, zozeer zelfs dat Vasili Ivantsjoek er Turks voor leerde om na afloop van zijn toernooien een dankwoord uit te kunnen spreken.

Er deden 16 grootmeesters aan het jeugdkampioenschap mee en dan waren de grote sterren nog thuis gebleven. Voor Radjabov, Harikrishna, Volokitin, Karjakin en Nakamura valt bij de jeugd kennelijk geen eer meer te behalen.

De sterkste speler was nu Sjachriar Mamediarov uit Azerbaidzjan. Hij had de titel al eens in 2003 behaald en misschien was hij nu te sterk voor dit kampioenschap, maar je kan je voorstellen dat de schaakofficials hem toch graag wilden afvaardigen. Azerbaidzjan heeft in het jeugdschaak vier spelers bij de top 20 en dan zou het zonde zijn om de titel van wereldkampioen te laten liggen.

Als een stoomwals ging Mamediarov over de concurrentie heen tot hij de score van 8,5 uit 9 had, waarmee zijn toernooiprestatierating op dat moment de stratosferische hoogte van 3000 benaderde. Toen hield hij het voor gezien en maakte hij nog vier remises, waarvan alleen de laatste tegen Jan Smeets nog een echt gevecht was.

Het was een goed toernooi voor de schaakfamilie Mamediarov. Sjachriar werd wereldkampioen en zijn zusje Turkan werd gedeeld derde in het kampioenschap van de jonge vrouwen, dat gewonnen werd door de Duitse Elisabeth Pähtz. Als vrouwengrootmeester Zeinab Mamediarov niet twee jaar te oud zou zijn om nog mee te doen, zou misschien ook die titel in de familie zijn gekomen.

Bij de jonge mannen werd Nederland vertegenwoordigd door Jan Smeets, Erwin l'Ami en Daniel Stellwagen. Op een gegeven moment stonden ze alle drie op de gedeelde tweede plaats. Mamediarov was toen al ver uit zicht, maar zilver of brons leek bereikbaar. Aan het eind kwamen Smeets en Stellwagen met 8,5 uit 13 samen met een paar anderen op de vijfde plaats en l'Ami eindigde met een half punt minder. Jevgeni Alekseev (Rusland) Shachriar Mamediarov

1. c4 Pf6 2. Pc3 g6 3. e4 d6 4. g3 Lg7 5. Lg2 0-0 6. Pge2 c5 7. d3 Pc6 8. 0-0 a6 9. h3 Tb8 10. a4 Ld7 11. Le3 Pe8 12. d4 cxd4 13. Pxd4 Pc7 14. Kh2 Pe6 15. Pde2 Pa5 Het begin van een gewaagde actie die zwart de kwaliteit gaat kosten. 16. b3 b5 17. cxb5 axb5 18. b4 Pc4 19. La7 bxa4 Ook na 19...Tb7 20. axb5 Lxb5 21. e5 zou zwart een kwaliteit moeten geven. Uit eerdere partijen van Mamediarov is bekend dat hij dat graag doet en het nauwelijks als een offer beschouwt. 20. Lxb8 Dxb8 21. Pd5 Te8 22. Ta2 Pd8 Dit is het enige moment in de partij waarop zwart in moeilijkheden gebracht kon worden door de verrassende zet 23. b5, met de bedoeling 23...Dxb5 24. Pc7 of 23...Lxb5 24. Db1. Ook dan zou zwart een pion voor de kwaliteit houden, maar onder veel ongunstiger omstandigheden dan in de partij. 23. Dc2 e6 24. Pdf4 Pb6 25. Tc1 Pc6 26. Pd3 Pa7 27. Dd2 Lb5 28. Pc3 Lc4 Met mooi en effectief stukkenspel heeft zwart zo'n zware druk op wits stelling gekregen dat wit nu noodgedwongen de kwaliteit terug geeft. Zijn moeilijkheden lost hij er niet volledig mee op. 29. Pxa4 Lxa2 30. Dxa2 Pd7 31. Pab2 h5 32. h4 Pb5 33. Pc4 Pf6 34. Kg1 Tc8 35. Dd2 Pg4 36. Pa5 Lc3 37. Dd1 Tc7 38. Lf1 Da7 Hij staat klaar om de druk met 39...Dd4 nog meer te versterken. Wit bezwijkt nu en maakt een ernstige fout waarna zwart de partij mooi af kan maken. 39. Da4

MmMmMmlm

eMdMmgmM

MmMagmgm

BhmMmMmM

EGmMAMbG

MmiBMmGm

mMmMmGmM

MmJmMCLm39...Pxf2 40. Pxf2 De3 Hierna heeft wit geen verdediging meer tegen de koningsaanval. 41. Dd1 Ld4 42. Tc2 Dxg3+ 43. Lg2 Le3 Dreigt met 44...Pd4 nog een stuk bij de aanval te betrekken. 44. Pb3 Txc2 45. Dxc2 Lxf2+ 46. Dxf2 Dxb3 Wit gaf op.