Lijden 1

In het artikel `De regie verliezen – dat is lijden' in het Zaterdags Bijvoegsel van vorige week vertelde kunsthistoricus Rob van Zoest over zijn ziekte mutiple sclerose en de dilemma's waarvoor dit hem stelt. Hierop kwamen 22 brieven, waarvan er hieronder twee volgen.

De heer Van Zoest verkeert in een duivels dilemma. Óf hij laat het ziekteproces op zijn beloop en wordt afhankelijk van anderen of mensen die hem willen helpen zijn laatste wens te vervullen. Óf hij moet voortijdig een einde aan zijn leven maken, omdat langer wachten hem dit fysiek onmogelijk zou maken.

Dit duivelse dilemma gaat niet alleen op voor MS-patiënten, maar ook voor dementerende ouderen, mond-, keel- en slokdarmkankerpatiënten, etc. En eigenlijk kunnen we allemaal met dit dilemma te maken krijgen, wanneer wij de regie over ons leven ook in eigen hand willen houden, als we tot het besef komen dat het einde nadert. We stuiten dan op een bevoogdende overheid, die oordeelt dat zolang we gezond zijn wij mogen beschikken over ons leven, maar op het moment dat dit leven ondraaglijk wordt wij geen zelfbeschikking meer hebben. Dan moeten deskundigen beoordelen of wij wel voldoen aan allerlei voorwaarden, voordat wij eventueel door hen geholpen worden.

Van Zoest geeft duidelijk aan wat de raison d'être van het moderne individu is: ik doe dus ben ik. Op het moment dat je niets meer kan toevoegen aan wat betekenis heeft voor de ander, ben je niet meer. Ondraaglijk lijden treedt dan ook in op het moment dat het leven uitzichtloos wordt, omdat je er niets meer aan kan toevoegen.

Wanneer de overheid en de zogeheten deskundigen deze raison d'être van het moderne individu serieus nemen, moeten ze ook in de laatste fase van het individuele leven consequent zijn en de lijdende mens uitzicht geven op een humane dood.