Hou de boel bij elkaar door niet langer te zwijgen

Wie niet spreekt over de vele vormen van geweld tegen moslimvrouwen pleegt verraad aan de eigen overtuigingen of de eigen rechtsnormen.

Bijna veertig jaar geleden heeft Martin Luther King gezegd: ,,Er komt een tijd dat zwijgen verraad is.'' Hij sprak toen naar aanleiding van de oorlog in Vietnam. Maar nu is er weer zo'n moment aangebroken, een moment waarop zwijgen, uit loyaliteit of uit tact, verraad betekent aan de eigen integriteit, aan de eigen diepste overtuigingen.

Dat geldt bijvoorbeeld voor de grote meerderheid van de moslimbevolking. Die zwijgt over ontoelaatbare praktijken zoals het tegen hun zin uithuwelijken van vrouwen; de mishandeling van echtgenotes en dochters; (de dreiging met) geweld tegenover andersdenkenden; het lastigvallen van schaars geklede vrouwen op straat, van vrouwen in badpak in zwembaden en op het strand, van homoseksuelen, afvalligen, politici of criticasters van de islam – allemaal zaken die door andere moslims worden gedaan, uit naam van de islam.

Het geldt ook voor een groot deel van de autochtone Nederlanders. Die zwijgen liever dan een confronterend gesprek aan te gaan en `onprettig' over te komen. Hun zwijgen is soms ook ingegeven door de angst om voor racist te worden uitgemaakt, terwijl ze weten dat al deze opvattingen niet stroken met de westerse cultuur, de Verklaring van de Rechten van de Mens en de Grondwet.

Maar kritiek op gewoonten van allochtonen is in Nederland nog vaak ongewenst. De (sympathieke) burgemeester van Amsterdam, Job Cohen, zegt dat ,,respect betekent dat je bepaalde kritiek over het gedrag van andere groepen niet moet uiten wanneer het een hoger ideaal dient, het ideaal van de boel bij elkaar houden.'' Maar beste Job Cohen, dat is toch precies het argument van de communistische dictatuur geweest om vrijheid van meningsuiting en burgerrechten met de voeten te treden?

Maar nee, men zwijgt liever. Veel moslims doen dat uit loyaliteit en veel autochtonen zwijgen uit tact en voorzichtigheid. Dat zijn op zich nobele eigenschappen. Maar men moet in eerste instantie loyaal aan zichzelf zijn, aan zijn diepste overtuigingen. Dat heet integriteit.

Een moslim die werkelijk gelooft dat islam `vrede' betekent en dat de islam de religie van verdraagzaamheid en tolerantie is, kan niet tegelijkertijd het gebruik van geweld als oplossing voor conflicten tolereren of bagatelliseren zonder in gewetensnood te raken.

Tact en voorzichtigheid hebben Nederland in de loop der geschiedenis door vele crises heen geholpen. Maar zwijgen over het onrecht dat vrouwen ten deel valt, noem ik geen tact maar onverschilligheid. We hebben het vaak over criminaliteit en geweld op straat. Dan wordt er gesproken over Marokkaanse jeugd, hangjongeren, criminele Antillianen of drugsverslaafden. Volgens mij is veel van dat geweld een voortvloeisel van wat zich binnenshuis afspeelt aan geweld, intimidatie en mishandeling. Het is een bijproduct van een typisch mannelijke cultuur en mentaliteit waarin een jongen geen verantwoordelijkheid leert dragen; dit onder het motto van de bevoorrechte positie van een man boven een vrouw.

Achter ieder van deze jongens of criminele mannen gaat een falende vader schuil, een vader die wel kinderen verwekt maar niet de verantwoordelijkheid daarvoor op zich neemt. Hij laat alles over aan de moeder en aan de Nederlandse instanties en brengt zijn tijd liever door in theehuizen of coffeeshops. Maar durf dit onderwerp maar eens aan te snijden in een land als Nederland, waar vrijheid van godsdienst en respect voor andere culturen veel hoger aangeschreven staan dan respect voor de individuele rechten van de vrouw, de echtgenote, de dochter, de vriendin of de ex-vrouw.

Wij moeten inzien dat ook goed geïntegreerde vrouwen van islamitische komaf gevaar lopen, zoals de Iraakse vrouw die onlangs door haar broer is vermoord. Hoe groot dat gevaar is, hangt af van hoe reactionair hun thuisfront is. Sommigen worden vermoord, velen worden geïntimideerd, bedreigd of buitengesloten. Met ongeveer een miljoen moslims in Nederland, grotendeels vrouwvijandige traditioneel orthodoxen, kunnen we verwachten dat dit soort misdaden tegen vrouwen schering en inslag zullen worden.

Hoe meer meisjes zich gaan verzetten tegen een leven als gevangene en bediende in het huis van haar ouders of echtgenoot, hoe meer mannen, vaders en broers acties zullen ondernemen ter bescherming van hun `eer', maar vooral uit angst voor kritiek in de eigen kring.

Het wordt je vaak niet in dank afgenomen als je hierover praat. Men hoort liever een sociaal gewenste mening, zeker nu de samenleving in een soort crisis verkeert. Natuurlijk moeten we proberen de tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen te overbruggen, maar dat doe je ook door die tegenstellingen bespreekbaar te maken. De maatschappelijke cohesie die we zoeken, zal alleen een solide basis krijgen als iedereen leert om op een vreedzame, democratische manier met kritiek om te gaan.

Columnist en schrijver. Volgende week komt van haar de verzameling columns `Zwijgen is verraad' uit. Schreef eerder `Vrouwen van de profeet'.

(Dit is een bewerkte versie van de inleiding en het laatste stuk in `Zwijgen is verraad'.)