De horror van de bio-industrie

De Chinese Jasmine wil een brief stoppen in de zak van één van de gigantische spijkerbroeken waar zij dagelijks tot twintig uur lang het rijgdraad vanaf knipt. De spijkerbroek is voor de Amerikaanse markt. Jasmine hoopt antwoord te krijgen en zo iets te weten te komen over de dikke mensen die de spijkerbroeken dragen.

China Blue van Micha Peled is één van de talrijke films op het IDFA over globalisering. Vorig jaar was Darwin's Nightmare, over de nijlbaars-industrie, één van de hits van het festival. Dit jaar heeft de bezoeker die meer over zijn eten of zijn kleren wil weten een ruime keus. De films uit het programma Green Screen, over de relatie tussen mens en milieu, leggen het in de voorverkoop vooralsnog af tegen de films over terrorisme. Jammer, want het verdwijnen van de kleinschalige landbouw uit Europa is minstens zo kenmerkend voor onze tijd, en dat industrialisatie fotogeniek is weten we al sinds Chaplins Modern Times.

De hedendaagse landbouw - kaarsrechte rijen planten, het plastic kassenlandschap in het Spaanse Almeria, en de steriele horror van de bioindustrie - is te zien in de Oostenrijkse films Our Daily Bread van Nikolaus Geyrhalter en We feed the world van Erwin Wagenhofer. Our Daily Bread is een woordloze collage van een gemechaniseerde keten waarin het leven vermalen wordt. De schrijver J. M. Coetzee trok de vergelijking met Auschwitz. Wie de lopende band ziet waarop kippen weg proberen te lopen van het mes, het zonder verdoving castreren van biggetjes en de verwondering waarmee koe na koe vlak voor de stroomstoot rondkijkt in haar nieuwe hok, kan bijna niet anders dan Coetzee gelijk geven.

Zolang consumenten goedkoop vlees willen (een broodje Surinaamse kip doet op het IDFA 3,50), is ontsnappen uit dit systeem alleen mogelijk voor éénlingen als boer John Peterson, maker en hoofdpersoon van The Real Dirt on Farmer John. De boerderij van zijn vader leek in de jaren tachtig failliet. Dankzij een biodynamische coöperatie, waarbij stadse gezinnen vol neo-nostalgische gemeenschapszin een aandeel nemen in de boerderij, is alles goedgekomen. De excentrieke Farmer John - tuinbroek, bolhoed - was overgevlogen en toverde in de kelder van City een lach op door cynisme en regen geteisterde gezichten.

Alle genoemde films draaien nog drie keer op IDFA. Inl. www.idfa.nl