Botsende ijsberg doet de zuidpool beven en zingen

Een botsende ijsberg heeft voor de kust van Antartica een aardbeving veroorzaakt met een intensiteit van 3,6 op de schaal van Mercalli, een trilling die deuren en ramen doet rammelen. Ook waren maanden na de botsing nog trillingen te voelen, veroorzaakt door waterverplaatsingen in ijstunnels en spleten in de ijsberg. Het is voor het eerst dat een dergelijke beving zo nauwkeurig is beschreven (Science, 25 nov.).

Het spectrum van de trillingen in de berg was vergelijkbaar met het seismisch spectrum van bevingen in een grote rommelende vulkaan. Omdat de (onhoorbare) trillingen van de vierhonderd meter hoge ijsberg in frequentie en intensiteit sterk varieerden, spreken onderzoekers van het Alfred Wegener Instituut in Bremerhaven van een `zingende ijsberg'.

De Duitse zuidpoolonderzoekers werden op 22 juli van het jaar 2000 verrast door een aardbeving waarvan het epicentrum lag bij een deel van het Antarctisch continentaal plat in het zuiden van de Atlantische oceaan (Dronning Maud Land). Satellietbeelden lieten zien dat op de plek van het epicentrum een ijsberg lag met een diameter van tientallen kilometers.

Christian Müller en zijn collega's van het Alfred Wegener-instituut schrijven in Science dat de beving met een magnitude van 3,6 kan zijn veroorzaakt doordat de ijsberg – drijvend met een snelheid van iets minder dan één kilometer per uur – in botsing kwam met de ondiepe zeebodem (een uitsteeksel van het continentaal plat). De ijsberg remde abrupt af en dat heeft volgens de onderzoekers waterverplaatsingen veroorzaakt in spleten en tunnels die vergelijkbaar zijn met de verplaatsingen van magma in grote vulkanen als de Kilauea op Hawaii of de Amerikaanse St. Helena.

In de vijf maanden na de beving registreerden vier seismografen langs de kust van Antarctica nog een derde categorie bevingen. Die werden veroorzaakt doordat de ijsberg langs het continentaal plat schuurde, voortgestuwd door de kuststroom. Dit schuren en botsen en de bijbehorende acceleraties en vertragingen van de ijsberg veroorzaakten opnieuw waterverplaatsingen en een breed spectrum aan trillingen dat aanhield totdat de ijsberg weer loskwam van de rand van het Antarctisch continentaal plat.