Museum zonder muren

Stukje bij beetje komen we meer te weten over de klassieke oudheid. Dankzij recente archeologische vondsten en nieuwe studies van al eerder gepubliceerd materiaal kunnen we ons nu een betere voorstelling maken van de wereld van de Grieken en Romeinen dan enkele decennia geleden voor mogelijk werd gehouden. Het ene thema is wat meer ontsluierd dan het andere, maar in grote lijnen kun je zeggen dat een samenhangend betoog over verschillende aspecten van de antieke samenleving niet meer gedoemd is in vragen te blijven steken.

In Panorama van de klassieke wereld presenteren Nigel Spivey en Michael Squire een uitgebreid thematisch overzicht van de oudheid. Ze proberen inzicht te bieden in kwesties die mensen nu bezig houden maar die naar hun oordeel ook bij de oude Grieken en Romeinen in de aandacht stonden, variërend van `het lichaam, in leven en dood' tot het dagelijks leven en de antieke economie. De lezer die het hele boek heeft gelezen weet het een en ander over goden en afgoden, de betekenis van de oude mythen, ingrepen in de natuur, politieke theorieën, monetaire systemen, filosofie en onderwijs, sport en vermaak, oorlog en verzet, klassieke esthetica en de doorwerking van de klassieke cultuur in later tijden.

Het is duidelijk te zien dat de auteurs de materie goed beheersen en er met kennis van zaken, zonder hinderlijk vakjargon, over schrijven. Maar de grote verdienste van het boek is dat de talrijke prachtige kleurenillustraties de lezer in staat stellen de informatie van de schrijvers gemakkelijker te verwerken. In het hoofdstuk over onderwijs en scholen wordt de tekst verduidelijkt door een afbeelding van een schrijftablet met richel, een inktpot en een boek, en bij het verhaal over de resultaten van de onderwaterarcheologie laten de opnamen van een recente scheepsopgraving bij Pisa zien hoe antieke schepen er misschien uit hebben gezien. En de verhandeling over vrouwelijke sporters wint aan kracht door een afbeelding van meisjes in sportkleding.

Het hoofdstuk `De tegenwoordigheid van het klassieke verleden' is een waardig besluit. In vogelvlucht belichten de auteurs de hoogtepunten van de doorwerking van de klassieken tot de dag van vandaag. Ze gaan daarbij ook heikele onderwerpen, zoals de eventuele teruggave aan Griekenland van de in het begin van de negentiende eeuw naar Engeland meegenomen Elgin Marbles, niet uit de weg.

Ook als naslagwerk is dit boek goed te gebruiken. Een lijst van historische figuren, een tijdbalk, een gids van de klassieke mythologie, een verklarende woordenlijst en een uitgebreide index stellen de lezer in staat om snel de gewenste informatie op te zoeken. De auteurs zelf noemen hun boek `een museum zonder muren', en dat is het.

Nigel Spivey en Michael Squire: Panorama van de klassieke wereld. Uit het Engels vertaald door Dominique van der Lingen, Saskia van der Lingen en Caroline Meijer.

Ludion/Athenaeum-Polak & Van Gennep, 368 blz. €44,90