Janie in trage scènes

Janie is jong, aantrekkelijk, Amerikaans en boos. Boos op het ziekenhuis, waar ze zich uit moet kleden voor een test en de verpleegster haar niet eens wil vertellen wanneer ze de uitslag zal krijgen; boos op haar werk, waar ze naast haar stomme collega stom koekjes moet verkopen aan stomme klanten; boos op haar school, waar een ranzige leraar haar opdraagt om ,,als een volwassene te gaan praten''; boos op haar vriendje, `Dad', die haar wil verlaten en zegt dat ze nu maar voor zichzelf moet zorgen, terwijl ze nog ziek is.

Janie bestaat niet. Ze is de hoofdpersoon uit Blood and Guts in High School, het bekendste boek van feministe Kathy Acker (1947-1997), een voormalige striptease-danseres die faam verwierf dankzij theatrale voorleessessies waarin ze onder meer porno verdedigde. De New Yorkse beeldend kunstenaar Laura Parnes (1968) koos Janie weer als hoofdpersoon voor een serie video's, die ze vernoemde naar het boek. De eerste vier delen daarvan zijn vanaf zaterdag te zien in de Amsterdamse Upstream Gallery.

Parnes zet Janie's leven in trage, gelikt vormgegeven scènes neer, en tot zover slaagt ze in haar missie: het ziet er allemaal prachtig uit, hoofdrolspeelster Stephanie Vella kan goed pruilen en de dialogen worden zo kunstmatig langzaam uitgesproken dat het komisch wordt. Op de achtergrond klinken krekels, gesuis, lome gospel - alles om het gevoel van vervreemding te vergroten.

Janie draagt in elk filmpje een andere outfit met bijbehorende pruik in gifkleur, en in de voorruimte van de galerie hangt van elk van deze uitdossingen een levensgrote foto, wat haar een soort filmsterrenglans geeft.

Maar Parnes wil meer. Blood and Guts in High School werd geschreven tussen 1978 en 1982, en de filmpjes over Janie zijn daarom opgetuigd als tijdsdocumenten: we zien archiefbeelden van de kernramp op Three Mile Island en van de massale zelfmoordactie van de volgelingen van dominee Jim Jones, we zien een pas gekozen Ronald Reagan uit een vliegtuig stappen en zijn fans toezwaaien. Maar voor wie ze niet zelf al paraat heeft, gaan deze geschiedenislesjes veel te snel. En dan wordt de derde laag uit de video's onbegrijpelijk: Janie die hijgend in een schuilkelder zit, of Janie die over een rij dode lichamen kruipt. Parnes hoopt van haar heldin op deze manier een personage à la Forrest Gump of Woody Allens Zelig maken - iemand die schijnbaar toevallig in grote historische gebeurtenissen verzeild raakt. Die ambitie maakt ze niet waar.

Laura Parnes, `Blood and Guts in High School'. 26/11 t/m 14/1 in: Upstream Gallery, Kromme Waal 11, Amsterdam. Wo t/m za, 12-18u. De galerie is dicht van 1 t/m 4/12. Inl. 020-4284284 of www.upstreamgallery.nl.