Harbin wacht op de waterwagen

De Chinese stad Harbin zit zonder stromend water sinds een chemische fabriek de rivier de Songhua heeft vervuild. De bevolking blijft er gelaten onder.

In dikke, groene legerjassen en met roze keukenhandschoenen aan staan de dames van het straatcomité al stampend tegen de kou op de waterwagen te wachten. ,,Hij kan nu elk moment komen, ze hebben net gebeld dat ze problemen hadden met water oppompen, maar dat is zo verholpen'', stellen ze de vooral oudere buurtbewoners gerust.

Sommigen van hen staan al vanaf zes uur 's ochtend te wachten op de tankwagen, die uiteindelijk pas om elf uur luid toeterend aan komt rijden. ,,Met liefde verdelen wij het water onder de bevolking'', staat er op een spandoek dat over de neus van de wagen hangt. De chauffeur haalt buizen met daaraan een rij kranen uit de cabine. Zo kunnen de mensen van het straatcomité het water aan de lange rij wachtenden gaan uitdelen.

Het straatcomité wordt bijna omvergelopen door de wachtenden die zich verdringen rond de kranen. Maar het houdt stand, en als je met een al te asociaal grote teil komt aanzetten, sturen de leden je resoluut de rij uit.

Deze keer moeten ook de achtersten in de gestaag aangroeiende rij van water worden voorzien. ,,De wagen is om negen uur ook al geweest, maar er was niet genoeg water voor iedereen'', legt een van de vrouwen van het straatcomité uit. ,,Toen hebben we iedereen gezegd dat hij om half elf terug zou komen.''

Een oude man met een stok is ontevreden over de waterdistributie. ,,Ik zit al vier dagen zonder. Ik ben te arm om mineraalwater te kopen. Ik kan niet anders dan blijven wachten, maar ik vind het een schandaal.''

Dat mag hij niet zomaar zeggen. Anderen melden dat de regering juist heel goed werk verricht. ,,Zo'n ramp is ook heus niet uniek voor China. Ik wil wedden dat het bij jullie ook gebeurt'', zegt een jonge man.

Toch is de ramp in Harbin wel degelijk kenmerkend voor het stadium van ontwikkeling waarin China zich momenteel bevindt. Op papier heeft China een van de modernste milieuwetgevingen ter wereld. In de praktijk komt er van de naleving weinig terecht. Dat komt enerzijds omdat de toezichthoudende instanties omkoopbaar zijn. Volgens de Brit Peter Humphrey van de firma ChinaWhys gaat in Amerika vier procent van het bruto binnenlands product op aan corruptie, in China is dat zestien procent.

Daarnaast wint de druk om economisch te groeien het in de praktijk al snel van het verlangen om het milieu te beschermen. Dat heeft al eerder tot een aantal ernstige milieurampen geleid. Zo vond er in 2003 in de West-Chinese stad Chongqing een gasexplosie plaats waarbij 243 mensen om het leven kwamen. Vijf van China's zeven belangrijkste rivieren zijn ernstig vervuild. [Vervolg HARBIN: pagina 4]

HARBIN

Watertekort treft de armen

[Vervolg van pagina 1] Ruim 300 miljoen plattelandsbewoners hebben geen toegang hebben tot veilig drinkwater. Met deze gegevens kwam Sheng Huaren, een lid van het Chinese parlement, deze zomer naar buiten.

Het gebrek aan schoon drinkwater is ook in Harbin vooral een probleem van de armen. Zij hebben geen geld om het mineraalwater in te slaan dat inmiddels weer overvloedig in de schappen staat. Daarom staan zij uren in de kou langs de kant van de weg te wachten met hun emmers, lege verfblikken, fluitketels, jerrycans en wasteilen.

Als de tankwagen met water eenmaal arriveert, staat op het dak een cameraman. Die legt de waterverdeling vast voor de plaatselijke televisie, waar voortdurend korte, geruststellende flitsen te zien zijn van de waterdistributie. Ook de gouverneur komt in beeld. Hij stelt lachend dat Harbin voor hetere vuren heeft gestaan. Als de zender daarna een speelfilm uitzendt, is er onder het beeld voortdurend een gele band met de laatste informatie over de ramp te zien.

Daar valt te lezen dat de giftigheid van de rivier de Songhua inmiddels zo'n 17 keer de toegestane hoeveelheid beloopt, veel minder dan de honderd keer die eerder werd gemeten. Verder staat er dat het water uit twee waterreservoirs stroomopwaarts langs de rivier de Songhua in de rivier is gestort om het benzeen te verdunnen.

De rivier raakte met de kankerverwekkende stof besmet nadat op 13 november een petrochemische fabriek in het stroomopwaarts gelegen Jilin ontplofte. Daarbij kwamen naar schatting honderd ton benzeen en andere schadelijke stoffen in de rivier terecht, iets wat de fabriek aanvankelijk ontkende. In de nacht van dinsdag op woensdag sloot de gemeente Harbin de waterleiding af om besmetting van de bevolking te voorkomen.

Het Ziekenhuis Nummer Een van Harbin is aangewezen om mogelijke slachtoffers van een benzeenvergiftiging op te vangen. Het ziekenhuis bestaat deels uit groen geverfde gebouwen in Russische stijl, deels uit moderne, witbetegelde nieuwbouw. Achter het complex ligt een grote ruimte waar de kolen wordt gestookt om de centrale verwarming van het ziekenhuis op temperatuur te houden. Daarnaast is een paar dagen terug een nieuwe bron geslagen, die het ziekenhuis nu van water voorziet.

De bevolking van Harbin blijft opvallend gelaten onder de ongemakken. Er is geen sprake van openlijke paniek. De meeste mensen hebben er vertrouwen in dat de overheid voldoende water zal aanvoeren. Niemand lijkt zich veel zorgen te maken om de gevolgen op langere termijn voor het milieu.

Het leven gaat door en de mensen die na veel duwen en trekken een emmertje water hebben bemachtigd, gaan voorlopig met een glimlach op hun gezicht terug naar huis. ,,Voorlopig kunnen we weer even verder, we moeten maar zien hoe het hierna weer loopt'', zegt een vrouw die trots met haar roze emmertje naar huis loopt.