Tasjkent stuurt NAVO land uit

NAVO-landen die betrokken zijn bij vredeshandhaving in Afghanistan mogen vanaf 1 januari niet langer gebruikmaken van het grondgebied en het luchtruim van Oezbekistan. Dat heeft de regering in Tasjkent de landen in kwestie – Duitsland en Spanje – laten weten.

De maatregel maakt een eind aan het gebruik, door de NAVO, van de luchtmachtbasis van Termez, op de grens van Oezbekistan en Afghanistan. Deze basis is van groot belang als `omslagplaats' voor humanitaire hulpverlening aan Afghanistan en voor de bevoorrading van troepen in Afghanistan. Ook slachtoffers van de aardbeving in Pakistan krijgen vanaf de basis in Termez humanitaire hulp.

Het zijn vooral de Duitsers die de verantwoordelijkheid hebben voor de logistiek vanaf Termez. De regering in Tasjkent heeft laten weten dat de NAVO-landen hun vliegtuigen en hun troepen uiterlijk 1 januari moeten hebben teruggetrokken. Op de basis zijn driehonderd Duitsers gelegerd.

De NAVO heeft in een eerste reactie gemeld dat de missie in Afghanistan niet in gevaar is en dat ze alternatieven voor Termez gaat zoeken. Daarbij wordt wellicht gedacht aan de basis in Mazar-i-Sharif in Noord-Afghanistan.

De maatregel van Tasjkent wordt algemeen in verband gebracht met Oezbeeks ongenoegen over Westerse kritiek na het bloedbad dat het Oezbeekse leger op 13 mei aanrichtte in Andizjon. Volgens mensenrechtenorganisaties werden toen bij een volksopstand meer dan vijfhonderd burgers doodgeschoten. Naar aanleiding van het bloedbad, en de weigering van Tasjkent een internationaal onderzoek toe te staan, heeft de Europese Unie sancties tegen het bewind in Tasjkent genomen, in de vorm van een wapenembargo, de opschorting van een samenwerkingsakkoord en een reisverbod naar de EU voor twaalf hoge Oezbeekse functionarissen die verantwoordelijk worden gehouden voor het drama in Andizjon.

Kennelijk naar aanleiding van de kritiek heeft Oezbekistan een eind gemaakt aan het gebruik van de luchtmachtbasis Karsji-Chanabad door de Amerikaanse luchtmacht. De Amerikanen werd eerder dit jaar te verstaan gegeven dat ze de basis, die ze mochten gebruiken voor hun oorlog tegen het terrorisme, per 1 januari moesten ontruimen. Deze week verliet het laatste Amerikaanse vliegtuig met de negentig laatste Amerikaanse soldaten de basis, die de Amerikanen sinds 2001 hebben gebruikt.