Bot dreigt met opschorten missies

Als er clandestiene CIA-gevangenissen in Europa blijken te zijn, zal dat `consequenties' hebben voor de Nederlandse deelname aan militaire missies in Afghanistan.

Dat heeft minister Bot (Buitenlandse Zaken) vanochtend verklaard in de Tweede Kamer. Nederland heeft, zo onthulde de minister, de Amerikaanse zaakgelastigde in Den Haag deze week op het ministerie om `opheldering' gevraagd over deze zaak. Daarbij is ook een eventueel gebruik van Schiphol voor Amerikaanse gevangentransporten aan de orde gesteld.

De `consequenties' waarop Bot doelt, hebben betrekking op een eventuele voortzetting van de deelname van Nederlandse elitetroepen aan de operatie Enduring Freedom in het zuiden van Afghanistan en de deelname aan een nieuwe operatie in NAVO-verband in de Afghaanse provincie Uruzgan, in het kader van de operatie ISAF, zo bleek uit Bots woorden.

Eerder had in het debat over de begroting van Buitenlandse Zaken coalitiepartner VVD gesuggereerd dat er consequenties moeten zijn voor Nederlandse deelname aan missies, naar aanleiding van recente uitspraken van de Amerikaanse vice-president Cheney dat de CIA deels zou moeten worden vrijgesteld van internationaal-rechtelijke bepalingen tegen martelen.

Bot constateerde hierop dat de VS ,,de grenzen van de internationale rechtsorde opzoekt''. Nederland heeft er Washington bij herhaling op gewezen, zich daarmee niet te kunnen verenigen – met name ten aanzien van de gevangenen in de Cubaanse basis Guantanamo Bay, aan wie de VS de status van krijgsgevangenen volgens de Geneefse conventies ontzeggen. Volgens Bot zijn er geen informaties dat de thans in Zuid-Afghanistan aanwezige Nederlandse troepen hebben bijgedragen aan deze praktijken.

Voor de nieuwe ISAF-missie in Uruzgan hebben Groot-Brittannië en Canada al troepen toegezegd. Nederlandse militairen zijn daarvoor al in training, en minister van Defensie Kamp heeft al enkele malen laten weten er oren naar te hebben. Bot, die als minister van Buitenlandse Zaken binnen het kabinet het laatste woord heeft over uitzending, maakte melding van veel twijfels, onder andere ten aanzien van de (on)mogelijkheid om in Uruzgan een strikte scheiding te maken tussen de op bestuurlijke opbouw gerichte operatie ISAF en de vechtoperatie Enduring Freedom.

Ook eist Nederland van de Afghaanse regering schriftelijke beloften dat gevangenen die door de Nederlanders worden gemaakt niet worden gemarteld of de doodstraf kunnen krijgen.