Roep om verplichte anticonceptie groeit

Hulpverleners en politieke partijen worstelen met de kinderwens van paren die niet in staat zijn kinderen groot te brengen.

De dood van een zeven dagen oude baby van zwakbegaafde ouders eind september in Amsterdam, heeft opnieuw de discussie aangezwengeld over de vraag hoe kindermishandeling te voorkomen is. De ouders van de baby waren volgens Justitie ,,simpel van geest'' en worden ervan verdacht dat ze hun kind mishandelden tot de dood erop volgde.

De beroepsvereniging Artsen voor Verstandelijk Gehandicapten (NVAVG) pleit voor wetgeving die gedwongen anticonceptie mogelijk maakt voor ouders die hun kind ernstig hebben verwaarloosd of mishandeld. Voorzitter Hanneke Veeren zegt dat het erg lastig is om vooraf te bepalen of mensen in staat zijn om een kind op te voeden. ,,Artsen kunnen vaststellen of iemand wilsbekwaam is. Maar de beslissing om een kind te krijgen, is voor een verstandelijk gehandicapte moeilijk in te schatten. Toch kan deze groep ouders ook liefde geven en leren om voor een kind te zorgen.''

Verstandelijk gehandicapten die als `wilsonbekwaam' zijn aangemerkt, gebruiken in overleg met familie of hulpverleners veelal wel anticonceptiemiddelen. Er zijn 1500 gezinnen in Nederland waarbij een of beide ouders een verstandelijke handicap heeft. In tweederde van die gezinnen schieten de ouders tekort in de zorg voor hun kind. Veeren: ,,Het kan ook fout gaan, maar preventief gedwongen anticonceptie voor verstandelijk gehandicapten gaat ons te ver. Er zijn ook bijvoorbeeld drugsverslaafden, criminelen en psychiatrische patiënten die kinderen krijgen. Dat zijn ook risicogroepen. Kindermishandeling strekt zich uit over een veel breder gebied.''

De PvdA bereidt een initiatiefwetsvoorstel voor dat hieraan tegemoet komt, want ook binnen de sociaal-democratische partij bestaat weerstand tegen een maatregel alleen gericht op verstandelijk gehandicapten of zwakbegaafden.

De PvdA wil rechters de mogelijkheid geven falende ouders verplichte anticonceptie op te leggen. ,,Als een rechter besluit het kind van falende ouders uit huis te plaatsen, moet hij in een bijkomende bepaling een uitspraak kunnen doen om te voorkomen dat de ouders opnieuw een kind krijgen'', zegt Kamerlid Van Dijken (PvdA). Het gaat daarbij om de prikpil of een spiraaltje. De PvdA vindt gedwongen sterilisatie te ver gaan.

De CDA-fractie in de Tweede Kamer is niet enthousiast over het initiatiefwetsvoorstel van de PvdA en noemt de kwestie ,,ontzettend gecompliceerd''. ,,Wij kiezen voor vergaande drang en niet voor dwang'', aldus een woordvoerster. Volgens het CDA staat het Europees Verdrag van de rechten van de mens dwang niet toe. Dat verdrag beschemt de integriteit van het lichaam. De CDA-fractie vindt dat hulpverleners en familie paren die ongeschikt zijn om kinderen groot te brengen, ervan moeten overtuigen hun kinderwens niet te verwezenlijken. ,,De hulpverleners moeten daarbij van te voren duidelijk maken dat als het stel toch doorzet, het kind in het uitsterte geval al meteen na de geboorte wordt weggehaald.''

Ook de VVD staat vooralsnog niet te juichen over het initiatief van de PvdA. ,,De rechter kan al heel veel'', zegt Kamerlid Örgü (VVD) die de details van het PvdA-plan nog niet kent. ,,Wij zijn erg terughoudend om nog meer zaken in wettelijke bepalingen vast te leggen.'' De liberalen pleiten er eerder voor om iedereen die ziet dat een kind mishandeld wordt, een meldplicht op te leggen. ,,Nu melden artsen kindermishandeling niet altijd uit overwegingen van privacy. Maar het beste is om mishandeling in een vroeg stadium op te sporen, zodat je het kind heel snel kunt helpen.''

Uit een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid in mei dit jaar bleek dat verstandelijk gehandicapten als ouder vaak tekortschieten. In tweederde van die gezinnen zijn de problemen zo groot dat de Raad van de Kinderbescherming moet worden ingeschakeld of dat het kind uit huis moet worden geplaatst. Vorig jaar stelde staatssecretaris Ross van Volksgezondheid voor om verstandelijk gehandicapten te ontmoedigen aan kinderen te beginnen als blijkt dat zij niet in staat zijn om kinderen op te voeden.