Met Jim Jarmusch door Amerika

Don Johnston, hoofdpersoon van Broken Flowers, rijdt in een huurauto waar bij wijze van spreken de geur van schoonmaakmiddelen vanaf dampt. Het regent, het schemerlicht is groenblauw.

Dit zijn standaardsituaties in het dagelijks leven, die in de film ook meestal een standaard behandeling krijgen - al merk je dat pas goed op zodra een regisseur een andere benadering kiest. Echte cineasten zien in standaardsituaties evenveel filmische mogelijkheden als in uitzonderlijke gebeurtenissen. Standaard scènes (auto stopt, camera staat schuin bij de treeplank, been stapt uit geopend portier) zijn lapmiddelen voor haastige plotvertellers.

Jim Jarmusch is een echte cineast, we hoefden Broken Flowers niet te zien om dat te weten. Hij bewijst het hier met de aandacht waarmee hij de autoritten van zijn hoofdpersoon kris kras door Amerika opneemt. Die scènes staan langer dan gebruikelijk, omdat ze niet alleen maar bedoeld zijn om de hoofdpersoon te verplaatsen. Het volgen van de verplaatsing is essentieel om te snappen wat er in hem omgaat.

Gelukkig speelt Bill Murray de hoofdpersoon en gelukkig is Jarmusch de regisseur, anders was Broken Flowers misschien een looiïge film geweest. Nu is-ie allesbehalve looiïg: licht, geestig, precies. Don Johnston (Murray), een Don Juan op zijn retour, zoals zijn vriendin hem toevoegt op het moment dat ze hem verlaat, krijgt te horen dat hij een zoon heeft, alleen weet hij niet wie de moeder kan zijn. Zijn buurman, een Jamaicaanse amateur-speurder, zet zijn tanden in dit probleem en schotelt Johnston een reis voor langs vier potentiële moeders (de vijfde kandidaat blijkt al te zijn overleden).

Dat is Broken Flowers: vijf ontmoetingen (met de buurman en de vier vrouwen) en daartussen de reizen waarin Don Johnston en wij moeten recapituleren. De ontmoetingen zijn de bron waaruit de humor de film in stroomt. Ze komen voort uit de vasthoudendheid van buurman Winston om Don op reis te krijgen. Don stelt in opdracht van Winston een lijstje van mogelijke moeders op. Winston belt: ,,Heb je die lijst met vrouwen nou al gemaakt?'' ,,Nee, helemaal niet aan gedacht'', zegt Don. Dan vraagt hij als bij ingeving: ,,Bel je mobiel?'' Het is al te laat, Winston wandelt de kamer binnen en neemt de lijst mee.

Don wíl zijn zoon vinden, hij wíl zijn oude geliefden nog een keer zien. Wat hij nu bezit, een fortuin uit computerhandel, een leeg huis, een bruine bank en elke dag een nieuw trainingspak, maakt hem in ieder geval niet gelukkig. Zonder al te opdringerig te zijn, suggereert de film dat je dan misschien beter verliefd kan zijn, al is het zo vaak als Don Juan.

Het helpt natuurlijk dat de vrouwen die Don bezoekt, allemaal fijne bekende actrices zijn als Sharon Stone, Jessica Lange, Tilda Swinton. Daardoor krijgt hun vergane glorie een dubbele bodem.

Zo trippelt de hele film van melancholie naar troost en van glimlach naar grijnslach. Op het filmfestival van Cannes had de jury er de Grote Prijs voor over.

Broken Flowers. Regie: Jim Jarmusch. Met: Bill Murray, Jeffrey Wright, Jessica Lange, Tilda Swinton, Julie Delpy, Sharon Stone. In: 17 bioscopen.