Hotel Modern toont de sleur van Auschwitz

Het aangrijpendste zijn de mensen op het perron. Omdat ze nog gewone kleding aanhebben. Nette pakken, jurken; vooraan staat een man met een strikje. Alsof ze zojuist uit het normale leven zijn weggerukt en nu ineens ontwaken in de Hel. Ze kijken bang, maar weten nog niet wat ze te wachten staat. Met hen kun je je identificeren, veel beter dan met de naakte mensen in de gaskamer of de bewoners in hun gevangenisvodden.

Theatergroep Hotel Modern speelt Kamp, een opmerkelijke voorstelling over het concentratiekamp Auschwitz waar de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog 1,1 miljoen joden en andere mensen hebben vermoord. Voor Kamp heeft de groep op schaal het kamp nagebouwd, met duimhoge kleipoppetjes en kniehoge barakken. Als de modeltrein voor komt langsrijden met nieuwe slachtoffers, dringt de vergelijking zich op met een gigantisch modelspoorbaan. De drie mensen van Hotel Modern lopen tussen de barakken door en verplaatsen de poppetjes, alsof ze grote kinderen zijn die met hun lievelingsspeelgoed spelen, dat ze zelf hebben gemaakt. Kampje spelen.

De spelers laten de poppetjes in drommen het kamp binnenkomen, ze laten ze zand scheppen, soep eten, muziek maken, in de gaskamer stappen, sterven, de lijken in het crematorium schuiven. Deze handelingen filmen zij met duimcamera's. De beelden worden vergroot geprojecteerd op het achterdoek. Zo ontstaat ter plekke een animatiefilm, die verrassend echt lijkt, vooral doordat de vrijwel kleurloze beelden zo zijn bewerkt dat ze op oude archiefbeelden lijken. Op de soundtrack hoor je soms begeleidende hoorspelgeluiden, maar meestal alleen ombestemd gesuis en gedroon.

Kamp is veel meer een installatie dan een voorstelling: geen dramatisch verhaal, geen personages met wie we kunnen meeleven, geen tekst. We kijken vooral naar een animatiefilm van het dagelijkse leven in Auschwitz. Misschien waren de makers bang voor shoah-kitsch – een beeldverhaal van Auschwitz is al snel onsmakelijk. Als kunstobject maakt Kamp indruk: de maquette ziet er prachtig uit, en de combinatie van groot menselijk lijden en geknutseld speelgoed zorgt voor een ongemakkelijk gevoel. Maar als voorstelling is het te saai. Hotel Modern laat vooral de sleur van Auschwitz zien, het saaie dagelijkse leven in een fabriek die doden produceert.

Eerder maakte Hotel Modern op soortgelijke De Grote Oorlog (2001), over de Eerste Wereldoorlog. Daarbij werden brieven van soldaten voorgelezen, en waren de geluidsband en het materiaalgebruik inventiever. Dat was een veel indringender verbeelding van de Hel.

Voorstelling: Kamp door Hotel Modern. Gezien 22/11 Frascati, Amsterdam. Tournee t/m 28/4. Inl: 010-4185124.