Elf dagen engagement en hedendaagse geschiedenis op documentairefestival

Elf dagen International Documentary Filmfestival Amsterdam (IDFA) is elf dagen contemporaine wereldgeschiedenis. Het programma voert de bezoekers van Afrika naar Australië en van Finland naar de Soedan, we kijken mee hoe walvis- of hondenvlees wordt gekookt, we zien de ellendigste ziektes voorbijkomen, de dapperste overlevenden, de koppige vechters. Wat de Nederlandse televisie ons nog maar zelden toont, zien we hier in de volle breedte van de bioscoop: intelligente documentaires over belangrijke onderwerpen, gemaakt door geëngageerde filmers. In de korte beschrijvingen van de geselecteerde films keren telkens weer woorden terug als emigrantenbestaan, achterstandswijk, boerenbedrijf, woestijn, oorlog, ziekte, solidariteit, globalisering. Je kunt daar meewarig over doen, alsof het een relict is uit strijdbaarder jaren, maar feit is dat de filmmakers op dit festival met hun (digitale) camera een deel van de samenleving bestrijken dat niet zo vaak aan bod komt.

Sisters in Law van Kim Longinotto en Florence Ayisi, waarmee het festival morgenavond opent, is er een duidelijk voorbeeld van. Zij filmden in een rechtszaal in Kameroen, waar de vrouwenemancipatie een plaats heeft gevonden. Je ziet dat engagement ook terug in de speciale programma's. In Green screen bekommeren zeventien documentaires zich om het milieu. Hier is nog aandacht voor goeddeels vergeten milieucatastrofes, zoals de dioxine-ramp in het Italiaanse Seveso, waar in 1976 een gifwolk ontsnapte uit een chemische reactor. In Gambit onthult een van de betrokken chemici wat er precies gebeurde.

Als vanouds zijn er veel documentaires over oorlogen. Eén oorlog kreeg een speciale sectie toebedeeld. In Docs at War worden klassieke documentaires uit de Tweede Wereldoorlog vertoond, zoals John Fords The Battle of Midway, de onverminderd ontroerende London Can Take It van Humphrey Jennings en Harry Watt en de venijnige Der ewige Jude van Fritz Hippler.

De andere oorlog die onvermijdelijk aan bod komt, is de terreur en antiterreur van radicale moslims en het Westen. Deze films komen we overal tegen, zoals Gitmo - The New Rules of War over Guantánamo Bay die is opgenomen in de hoofdcompetitie om de Joris Ivens Award en Media Jihad, een niet zo heel overtuigende Japanse zoektocht naar de mediastrategen van Al-Qaeda. Maar goed, niet alles hoeft te slagen om toch een interessante film op te leveren.

IDFA. 24 nov. t/m 4 dec. in bioscopen rondom het Leidseplein in Amsterdam. Centrale kassa naast bioscoop City. Res. 020-4277452. www.idfa.nl