Akkoord over grondwet Bosnië

De leiders van Bosnië zijn het gisteren in Washington eens geworden over vergaande grondwettelijke hervormingen die van Bosnië – in de woorden van de Amerikaanse minister Condoleezza Rice – ,,een sterke, energieke staat'' moeten maken. Rice noemde de doorbraak ,,historisch'' en zei dat Bosnië ,,vandaag tot de internationale gemeenschap is toegetreden''.

De acht Bosnische leiders – de president en de premier van Bosnië, ministers en de leiders van zowel de moslim-Kroatische federatie als de Servische Republiek en van de grote politieke partijen – spraken zich gisteren in een gemeenschappelijke verklaring uit voor ,,een proces van grondwetshervormingen die de autoriteit van de [centrale Bosnische] regering vergroten en het parlement en het staatspresidium stroomlijnen''. ,,Dit zijn slechts de eerste stappen'', zo ging de verklaring verder. ,,We erkennen dat verdere hervormingen van de grondwet en militaire, politieke en economische hervormingen nodig zijn.'' Details werden vooralsnog niet gegeven, maar duidelijk is wel dat het uit drie roulerende politici bestaande staatspresidium wordt afgeschaft, dat er een gekozen president komt, een krachtige centrale regering en een parlement met meer bevoegdheden dan het huidige. Daarmee moet de facto de tweedeling van Bosnië in een moslim-Kroatische federatie en een Servische Republiek worden afgeschaft.

Het is al geruime tijd de bedoeling van de internationale gemeenschap de bestuurlijke structuur van Bosnië te veranderen. Die structuur is het resultaat van het vredesakkoord van Dayton, dat precies tien jaar geleden een eind maakte aan de Bosnische oorlog. Het akkoord voorzag in de schepping van twee entiteiten – de moslim-Kroatische federatie en de Servische Republiek – met vrijwel volledige autonomie en een zwak centraal gezag.

De afgelopen jaren verzetten met name de Bosnische Serviërs zich tegen wijziging van die structuur. Onder druk van de internationale gemeenschap zijn ze gezwicht, hoewel ze wel een aantal hervormingen waarover al is beslist, zoals de samenvoeging van de legers van de entiteiten, op de lange baan hebben kunnen schuiven. Zowel de EU als de VS hebben de Bosnische politici voorgehouden dat alleen een centraal bestuurd Bosnië ooit lid van de Europese Unie en van Euro-Atlantische structuren kan worden.

In een aparte verklaring riepen de leiders van de Bosnische Serviërs gisteren – voor het eerst – op tot de arrestatie van Radovan Karadžić en Ratko Mladić, de vroegere politieke en militaire leiders van de Bosnische Serviërs die worden gezocht wegens oorlogsmisdaden.