Ontstaan van onrust en kwetsbare democratie

J.L. Heldring (NRC Handelsblad, 17 november) ziet de democratie zich onder bepaalde omstandigheden tegen zichzelf keren. Hij beschrijft dat linksom of rechtsom Franse toestanden kunnen ontstaan. In een breder perspectief gezien is het ontstaan van onrust want daar draait het steeds om een proces dat zich in ieder individu apart ontwikkelt en dat zeer besmettelijk blijkt te zijn, om dan ook anderen onrustig te maken en uit te monden in `Franse toestanden' of erger. Die toestanden komen wereldwijd op grote schaal voor. Steeds meer onrusthaarden in vele vormen en met vele achtergronden zijn tegenwoordig in de media te vinden. En niet alleen in de Derde Wereld, maar ook in het Westen. Waarom zijn rijk en arm, blank en zwart, elite en burger allen zo kwetsbaar voor onrust? Kan dat niet worden veroorzaakt door de innerlijke spanningen, die welhaast ieder met zich mee draagt en waardoor hij of zij gevoelig is voor onrust? En zijn die spanningen geen uiting van innerlijk gevoelde weerstanden, die ontstaan tussen de eigen wensen/eisen en wat daar tegenin gaat? Heldring schrijft zelf: ,,de natuur bleek sterker dan alle leer of planning.'' Kan die innerlijke spanning gelegen zijn in de strijd in de mens tussen zijn eigenlijke menselijke natuur en de door ieder zelf ontwikkelde kortzichtige rationaliteit? Door de overheersing van ons gemoed door het verstand? Wie kent echte innerlijke vrede nog en gemoedsrust, als iets vanzelfsprekends en menselijks? Elk systeem waarin hoofdzakelijk mensen leven die deze vrede niet meer kennen, zal gedwongen zijn zich uiteindelijk tegen zichzelf te keren als gevolg van de innerlijke spanningen van haar ontwikkelaars en dragers. Duurzame systemen zijn daarom alleen bestaanbaar als er tevreden mensen zijn, die innerlijke vrede kennen en bewaren. Daaraan is tegenwoordig een groot tekort.